لطف‌الله میثمی مهم‌ترین نقطه‌عطف تاریخ معاصر ما، انقلاب مشروطیت و دستیابی به قانون اساسی و متمم آن بود که بر اساس آن برای نخستین بار صاحب سند وفاق ملی مبتنی بر «حق شهروندی»، «اندیشه اجتماعی»، «آرای مردم» و «اندیشه سامان‌یافته» شدیم. عظمتش در این بود که در کشوری مرکب از اقوام و مذاهب و زبان‌ها، دین و فقه به‌صورت قانون و حقوق درآمد تا…

حمیدرضا عریضی   در شماره 108 نشریه چشم‌انداز ایران پرونده‌ای درباره حکومت رضاشاه داشتیم. در چهار مقاله و گفت‌وگو از زوایای مختلف عملکرد رضاشاه بررسی شد. انتشار این مطالب، حمیدرضا عریضی، استاد دانشگاه اصفهان را بر آن داشت که به نقادی آن مطالب برخیزند. نشریه ضمن چاپ آن نقد از ایشان تقاضا کرد نظر اثباتی خود را درباره کودتای رضاخان و سلطنت وی برای ما…

عباس نعیمی جورشری (جامعه‌شناس)   مقدمه جنبش ملی نفت ایران در واپسین روزهای دهه 20 توفیق یافت و به تصویب مجلسین رسید. دولت دموکراتیک دکتر مصدق تجلی عینی آن جنبش بود. آن‌چنان‌که جنبش‌ها در ذات جامعه‌شناختی خویش جبهه یا جبهه‌های متخاصم دارند، جنبش نفت نیز مشمول این قاعده بود. کارشکنی علیه جنبش اکنون دولت‌شدۀ ملی تداوم یافت و در پوشش چندگانه‌ای تشدید شد. جبهه مخالف…

  امیرسعید موسوی حجازی*   چهار سال پیش از کودتای 28 مرداد 1332 علیه دولت ملی دکتر مصدق، کودتایی در سال 1949 علیه شکری قوت‌لی، رئیس‌جمهور سوریه، توسط سیا (سازمان مرکزی جاسوسی امریکا) اتفاق افتاد. داستان از این قرار بود که عربستان سعودی خواست خط لوله نفت را از سوریه عبور داده و به مدیترانه برساند. مخالفت شکری قوت‌لی با این طرح امریکا و آل‌سعود…

  خاطرات بهمن بازرگانی از مبارزات دوران ستم‌شاهی در گفت‌وگو با امیرهوشنگ افتخاری در این شماره هشتمین قسمت از خاطرات مهندس بهمن بازرگانی از زندان‌های دوران ستم‌شاهی تقدیم خوانندگان می‌شود. ایشان در اول شهریور 50 همراه عده‌ای دیگر از اعضا دستگیر شد و در خرداد 51 با یک درجه تخفیف به زندان ابد محکوم شد. در این شماره از هم‌سلولی خود با حنیف‌نژاد، مشکین‌فام و…

  نقدی بر پرونده رضا شاه در شماره پیشین حمید عریضی استاد تمام دانشگاه اصفهان   نشریات چشم‌انداز ایران (شماره 108) و نسیم بیداری (شماره 80 و 81) هر دو شماره نوروز 1397 خود را به بررسی رضاشاه اختصاص داده‌اند. گویی پس از صد سال می‌توان نگاهی دقیق به عملکرد رضاشاه داشت. این نگاه جدید باید منصفانه باشد نه آن‌طور که در زمان پهلوی، دوره…

  نگاهی به خدمات و لطمات دوران رضاشاه مهدی غنی سخن گفتن درباره رضاشاه در جامعه ما کاری بس دشوار است. دشوار نه ازآن‌ جهت که اطلاعات و اسناد تاریخی کافی نداریم، بلکه این دشواری مربوط به پیش‌داوری‌های امروزین جامعه ما درباره اوست. ما با دو مشکل روبه‌رو هستیم: آمیخته شدن تاریخ با جناح‌بندی‌های امروزین برخی وقتی نام رضاشاه را می‌شنوند، تنها یاد واقعه کشف…

  گفت‌وگو با داریوش رحمانيان مهدی فخرزاده: پدیده کودتای اسفند سال 1299 در شرایطی رخ داد که ایران روزهای سختی را پشت سر می‌گذاشت. جنگ و مشکلات بسیار داخلی شرایط را به سمتی می‌راند که برآیند نیروهای سیاسی، خواستار تغییر ساختاری در نظام بودند تا فضای آشفته سامان یابد. این‌ها زمینه‌های ظهور رضاخان در تاریخ معاصر ایران بود. اینکه آیا سودای امنیت و سامان یابی…

  گفت‌وگو با حسین آبادیان هما احمدی: رنگ زمینه سال‌های منتهی به کودتای سوم اسفند، در حافظه عمومی مردم ایران سیاه است. عناصری چون نفت، قحطی، جنگ، فقر و ناامنی با وقایع نگاری آن سال‌ها پیوسته است. آبادیان معتقد است جریان‌هایی تندرو و خسته از روند آرام تغییرات که البته چشم‌اندازی دور و محوی از اصلاح نیز داشتند، در پیوستگی با عناصر خارجی، فضا را…

  محمدحسين رفيعي یک قرن انقلاب در ایران: جنبش‌های اجتماعی در ایران با ترجمه حسن اسدي را انتشارات مولي، چاپ اول 1396 منتشر کرد. كتاب هشت فصل با هشت نویسنده دارد: 1. جنبش تنباكو: منصور معدل؛ 2. انقلاب مشروطه: ژانت آفارلي؛ 3. ظهور رضاخان: مايكل پ. زيرينسكي؛ 4. نهضت ملی شدن نفت: سوسن سياوشي؛ 5. مسجد، آخرين پناهگاه: ميثاق پارسا؛ 6. انقلاب 1357: جان فوران.…

  خاطرات بهمن بازرگانی از مبارزات دوران ستمشاهی در گفت‌وگو با امیرهوشنگ افتخاری – بخش هفتم   در این شماره هفتمین بخش از خاطرات مهندس بهمن بازرگانی از دوران ستم‌شاهی تقدیم خوانندگان نشریه چشم‌انداز ایران می‌شود. در این شماره، مهندس بازرگانی که عضو مرکزیت سازمان مجاهدین بود از رخدادهای پس از بازداشت تا شیوه بازجویی، موارد اتهام تکمیل پرونده توسط ساواک و ارسال آن به…

  گفت‌وگو با سعید مدنی سعید مدنی، پژوهشگر ارشد مسائل اجتماعی است و استاد دانشگاه و سردبیر سابق شاید معتبرترین نشریه علمی-پژوهشی در حوزه رفاه اجتماعی. مدنی پژوهش‌های ماندگاری در حوزه روسپی‌گری، فقر و کودکان کار دارد. هرچند زندان‌های پیاپی از سمت‌های رسمی او کاسته است، اما مانعی بر پژوهش‌های ارزنده این اندیشمند علوم اجتماعی نبوده و آخرین اثر او، اثری مشترک با جونی سیگر…