جامعه

به‌سوی بناپارتیسم

  نگاهی به پیامدهای اجتماعی سیاست‌های اقتصادی دولت در گفت‌وگو با آرمان ذاکری   مهدی فخرزاده: سرانجام دولت پزشکیان نیز ناچار شد تن به «اصلاحات اقتصادی» بدهد. اصلاحاتی که برخی از اخلاف او نیز آن‌ها را اجرا کردند و نتایج آن را امروز در جامعه می‌بینیم. دولت پزشکیان نیز چون پیشینیان، با نقد دولت‌های قبلی و وعده‌ای مبتنی بر وارد نکردن شوک به سفره مردم…
بیشتر

در جست‌وجوی رفاه؛ قوانین رفاهی در دست دولت تسخیرشده

مهدی فخرزاده گفت‌وگو درباره سوسیال‌دموکراسی در ایران، علی حاجی‌قاسمی (استاد دانشگاه سودرتورن) و ابوالفضل دلاوری(استاد دانشگاه علامه طباطبایی)   مهدی فخرزاده: بحث‌های مطرح‌شده در سال‌های اخیر در ایران، بیشتر حول این موضوع بوده است که کجا مردم ایران از «یارانه‌های پنهان» بهره‌مند می‌شوند، اما در ادبیات دولت‌های مختلف کمتر به وظایف رفاهی که قانون اساسی برای مجریان آن مشخص کرده پرداخته شده است. در مناظره‌های…
بیشتر

در دفاع از کار داوطلبانه

  فرمهر منجزی* مترجم و مروج کتاب کودک نوشته‌های مردم‌شناسان و سفرنامه‌های فرنگیان به ایران و خاطرات به‌جامانده از بزرگان و درباریان درباره فرهنگ سنتی مردم این مرز و بوم، نشان از همراهی و همیاری مردم در جامعه دارد. این سنت در بسیاری از کشورها وجود داشته است و مردم در مشکلات، شادی و غم با هم همراهی داشته‌اند. هرچه جوامع کوچک‌تر بوده و همبستگی…
بیشتر

زایش موش از رحم فیل؛ چگونه نهادهای متعدد حمایتی، سفره‌های خالی به بار آوردند

گفت‌وگو با سمانه گلاب طیبه سلمانی شیک: درحالی‌که قوانین ایران یکی از گسترده‌ترین نظام‌های حقوقی رفاه اجتماعی را در منطقه ترسیم کرده، واقعیت میدانی چیز دیگری می‌گوید؛ نظام حقیقی رفاه گرفتار پراکندگی نهادی، ناکارآمدی مالی و نبود حکمرانی یکپارچه است. دکتر سمانه گلاب، پژوهشگر اقتصادی، با نگاهی تحلیلی نشان می‌دهد شکاف میان نص قانون و واقعیت زندگی مردم چگونه به بی‌عدالتی ساختاری، فقر پایدار و…
بیشتر

جنبش‌های اجتماعی و امید

(معرفی تفصیلی کتاب جنبش‌های اجتماعی و امید نوشته دکتر سعید مدنی) حسین موسوی ۱ فصل اول کتاب به واکاوی مفهومی بنیادین در علوم اجتماعی می‌پردازد: «جنبش اجتماعی چیست؟». نویسنده در آغاز فصل تأکید می‌کند که علی‌رغم کاربرد گسترده این اصطلاح، هنوز میان نظریه‌پردازان و تحلیلگران اجتماعی بر سر تعریف دقیق آن توافق کامل وجود ندارد. مفهومی که در نگاه نخست ساده و بدیهی می‌نماید، در…
بیشتر

فراز و فرود کار مدنی در ایران؛ صبر و امید به‌مثابه راه نجات

گفت‌وگو با منیر همایونی مهدی فخرزاده: کار مدنی، ضرورت ایجاد یک جامعه کنشگر و قدرتمند است. در این شماره با زنی گفت‌وگو می‌کنیم که بیش از نیم قرن در مسیر تقویت جامعه مدنی ایران دویده است. منیر همایونی (پوراصلانی)، فعال حقوق کودک از سال‌های پیش از انقلاب تا امروز هر جا که بوده، در مسیر خدمت به کودکان فعالیت کرده است. از جمله کنش‌های مدنی…
بیشتر

استراتژی بقا؛ حرکت از نهادهای مدنی به نهادهای خیریه

طیبه سلمانی گفت‌وگو با زهرا توحیدی  طیبه سلمانی شیک: جامعه مدنی در ایران مفهومی است که همواره میان دولت و شهروندان در رفت‌وآمد بوده است. این جامعه شبکه‌ای از نهادهای مستقل، انجمن‌ها، رسانه‌ها و گروه‌های مردمی است که تلاش می‌کنند خواست عمومی را بیان کنند. از دوران مشروطه تا امروز، جامعه مدنی نقش مهمی در طرح مطالبات اجتماعی و سیاسی داشته است. با این حال،…
بیشتر

رد دست بر سنگ‌سنگ بناها

  گفت‌وگو با علی‌اکبر اسماعیل‌پور  فعال حوزه کودکان کار   زینب احمدی: سال ۱۳۷۶، با وجود فضای پرانرژی جامعه که ناشی از انتخاب خاتمی بود، خبری مردم را در تهران نگران کرده بود. خبر این بود که فردی موسوم به «خفاش شب» زنان را می‌رباید و پس از تجاوز به قتل می‌رساند. رئیس‌پلیس وقت تهران، تیمسار ابوالفتحی، در اقدامی ناشیانه و عجولانه فرد مظنون را…
بیشتر

مدرسه به‌مثابه زندگی

گفت‌وگو با نعمت‌الله فاضلی مهدی فخرزاده: از زمانی که مقاومت‌های امثال میرزا حسن رشدیه، مدرسه را به ساختار متصلب جامعه ایران تحمیل کرد تا امروز این نهاد فراز و فرودهایی داشته است. در بستر مدرسه نهادها و سازمان‌های مدنی فراوانی شکل گرفتند؛ از سازمان پیشاهنگی که سرنوشتی حکومتی پیدا کرد تا نهادهای معلمان که امروز کژدار و مریز در میدان حضور دارند. یکی از نهادهایی…
بیشتر

فهم جامعه‌شناختی خودکشی در اعضای کادر درمان

حسین نوری‌نیا عضو هیئت‌علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی      مگر چه مشکلی داشت؟ همه ما هنگام مواجهه با پدیده خودکشی، به‌ویژه در مورد آشنایان، ابتدا در پی یافتن دلایلی آشنا و ملموس هستیم تا این عمل ناگوار را برای خود توجیه کنیم. اولین پرسشی که به ذهن می‌آید این است: «چرا؟ چه مشکلی داشت یا از چه چیزی رنج می‌کشید؟» بعد سراغ…
بیشتر

ریشه این همه درد بی‌درمان

نگاهی به کتاب «نابرابری با ما چه می‌کند»     زینب احمدی پاییز سال ۱۴۰۰، صفحه حوادث روزنامه‌ها خبر مرگ دو نفر را منتشر کردند. دو راننده در اثر پرتاب سنگ روی شیشه خودروشان جان باختند. پرتاب سنگ به خودروها، از روی پل‌هایی که بر فراز اتوبان‌ها وجود داشت، انجام می‌گرفت. هدف‌هایی بسیار بیش از این دو نفر برای سنگ‌ها گزارش شده بود، اما دو…
بیشتر

زنان له و علیه جنبش ملی شدن صنعت نفت

سیمین کاظمی/ جامعه‌شناس و پژوهشگر مسائل زنان   دو ویژگیِ تاریخ‌نگاری، نقش زنان را نامرئی کرده و بررسی جایگاه آنان در تحولات اجتماعی را دشوار کرده است: نخست اینکه تاریخ، تاریخی مذکر است؛ یعنی عمدتاً درباره مردان، برای مردان و به دست مردان نوشته شده یا روایت شده است؛ و دوم، تمرکز تاریخ بر شخصیت‌ها و نخبگان است و از آنجا که زنان در شمار…
بیشتر