اندیشه

دیوار کوتاه چپ در ایران

فرشاد قوشچی جامعه‌شناس و روزنامه‌نگار     حالا چند سالی است که عده‌ای اشخاص از طبقات مختلف و با سطح آگاهی و دانش گونه‌گون به یُمن وجود شبکه‌های مجازی فراوان و ملغمه‌ای از اطلاعات درهم، درست یا غلط بَزَک کرده‌ بعضی رسانه‌ها و بنگاه‌های خبری، تمام مصائب و شوربختی‌های ایران و ایرانی را پس از انقلاب مشروطه به جریان روشنفکری چپ و طرفداران این نگاه…
بیشتر

آخرالزمان‌گرایی ستیزه‌جو در ایران؛ تأملی انتقادی

سیدعلی میرموسوی، استاد دانشگاه اهل بیت   چو آن راه کژ پیش‌شان راست بود ره راست در چشمشان کژ نمود «سعدی» مقدمه ایران یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های تاریخ معاصر خود را تجربه می‌کند؛ چالشی که موقعیت ژئوپلیتیک، آن را در معرض تهدید قرار داده و جامعه را نه‌تنها به‌شدت قطبی، بلکه با بحران‌های جدی روبه‌رو کرده است. از نظر ایدئولوژیک می‌توان رد پای این وضعیت…
بیشتر

روشنفکران ایرانی و مسئله فلسطین

بخش چهارم  اکبر ثبوت نعمت میرزازاده – م آزرم (۱۳۱۷-۱۴۰۴) شاعر، نویسنده و فعال سیاسی از دوران دبیرستان به فعالیت‌های ادبی و اجتماعی می‌پرداخت و بعدها تا بهمن سال ۵۷ بارها در زادگاه خود مشهد و نیز در تهران به زندان افتاد. پس از انقلاب در دانشگاه ملی و دانشکده هنر، ادبیات معاصر و تاریخ هنر و فرهنگ ایران را تدریس می‌کرد و اشعارش در…
بیشتر
شیخ فضل‌الله نوری، بر بالای دار

درآمدی بر نیهیلیسم ایرانی نیهیلیسم؛ و بن‌بست تمدنی دین و توسعه در ایران

سید علی حجازی یزدی پژوهشگر فلسفه شبحی بر فراز ایران در گردش است؛ شبح نیهیلیسم. گر نیک بنگریم، او را خود بدین آسمان فراخوانده‌ایم. در دو جستار گذشته کوشیدیم وجوه تاریخی و فرهنگی نیهیلیسم در ایران را با ذکر یک نمونه تاریخی، یعنی گرایش‌های نیهیلیستی در میان روشنفکران در سال‌های پس از کودتای ۲۸ امرداد ۱۳۳۲ بررسی کنیم. همچنین توصیفی کلی از نیهیلیسم، وجوه (منفعل…
بیشتر

دمی با استاد پترزبورگ

علی بیاتی   «آیا باید فوج فوج از مردمان هلاک شوند تا آسمان‌ها به لرزه درآیند؟ افکار، احساسات، خیالات. آیا می‌تواند به آن‌ها اعتماد کند؟ همه‌شان از اعماق وجودش سرچشمه می‌گیرند، اما هیچ دلیلی وجود ندارد که به دلش بیش از عقلش اعتماد کند. با خود فکر می‌کند از جایی به جای دیگر در حال عقب‌نشینی هستم؛ وقتی این عقب‌نشینی کامل شود، از من چه…
بیشتر

درآمدی بر خوانش هرمنوتیکی «کویریات» دکتر علی شریعتی

تأملی در زبان اشاره، شخصیت‌های نمادین و امکان بازخوانی متون کویری محمدلطیف عباس‌پناه/ پژوهشگر آثار موسوم به «کویریات» دکتر علی شریعتی از پیچیده‌ترین و در عین حال شخصی‌ترین بخش‌های مجموعه آثار او به شمار می‌آید. بسیاری از خوانندگان، این نوشته‌ها را صرفاً حدیث نفس، خاطره‌نگاری یا نثر ادبی تلقی کرده‌اند؛ حال آنکه به نظر می‌رسد این آثار از نظامی نمادین و زبان ویژه‌ای برخوردارند که…
بیشتر

چند کلمه درباره کتابِ «یک کلمه»

امین یاری اگر قانون مبتنی بر حق شهروندی باشد هم زمینه مشارکت همه شهروندان را در چرخه حکمرانی فراهم می‌کند و هم دسترسی به توسعه پایدار و موزون را. از مستشارالدوله تا آیت‌الله منتظری ملت ما به دستاورد بزرگی رسیده و آن صورت‌بندی قرآنی و فقهی حق شهروندی ا‌ست که توسط آیت‌الله منتظری انجام شده است؛ بنابراین حق شهروندی هم جنبه دینی دارد و هم…
بیشتر

پدیدارشناسی واژه «وحی» در ادبیات شاعران پیشابعثت

احمد علوی واژه «وحی» از ریشه سه‌حرفی «و-ح-ی» در زبان عربی گرفته شده است که بنا به فرهنگ‌های معتبر عربی در اصل به معنای «اشاره سریع»، «الهام»، یا «انتقال پیام پنهانی با شتاب و سرعت و غیرمستقیم» است. لغت‌شناسان عرب مانند ابن‌فارس در معجم مقاییس اللغه و الراغب اصفهانی در المفردات فی غریب القرآن این ریشه را به مفهوم «سرعت در ابلاغ» یا «ارتباط پنهانی»…
بیشتر

روشنفکران ایران و مسئله فلسطین

  اکبر ثبوت دو سال و اندی پیش، من در یک پژوهش گسترده، گفتارها، نوشتارها و گزارش عملکردهای روشنفکران ایران درباره مسئله فلسطین و اشغال و غصب آن سرزمین را فراهم آوردم. دوست عزیزم مهندس لطف‌الله میثمی که در جریان این کار قرار گرفت به یاریم شتافت تا با همکاری یکی از همکاران مطبوعاتی در جلسات متعدد، بخش‌هایی از آنچه گرد آمده بود تایپ کرد…
بیشتر

طبیعت و ماده پس از مدرنیته

(گفت‌وگویی درباره درسگفتار «خلاف و وفاق علم و دین» دکتر عبدالکریم سروش- بخش دوم) شرح عکس: عیسی در کنار حواریون، نقاشی کلیسایی در قبرس علی بیاتی پژوهشگر فلسفه و ریاضیات بخش نخستین را اینجا بخوانید   در بخش اول گفتید که دو گروه از متفکران در طول تاریخ در برابر هم صف‌آرایی کرده و هرکدام چارچوب اندیشگی خاص خود را ارائه دادند و گروهی به…
بیشتر

آیه‌های افول؛ بررسی تاریخی و تطبیقی سوره اسراء آیات ۱ تا ۸

شرح تصویر: سوزاندن اورشلیم توسط ارتش نبوکدنصر، اثر خوان د لا کورته، ۲۰۱۳ هیوا اشرف‏‌نژاد-پژوهشگر سوره اسراء، که به نام بنی‌اسرائیل نیز شناخته می‌شود، از سوره‌های مکی قرآن است که در سال‌های اولیه بعثت پیامبر اسلام نازل شده است و موضوعاتی مانند معراج پیامبر، تاریخ بنی‌اسرائیل و نشانه‌های قدرت الهی را پوشش می‌دهد. آیات ۱ تا ۸ این سوره به‌طور خاص به سرنوشت قوم بنی‌اسرائیل…
بیشتر

گفت‌وگویی درباره درسگفتار «خلاف و وفاق علم و دین» دکتر سروش

گفت‌وگو با علی بیاتی، پژوهشگر حوزه فلسفه و ریاضی پرسش مدتی از ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۴ می‌گذرد و این روزی است که در آن مرحوم شریف واقفی توسط هم‌رزمان پیشینش ترور شد. به او گفته بودند که مسئولیت ساماندهی تشکیلات جدیدی را بر عهده بگیرد و آن مرحوم نپذیرفته بود، چراکه گفته بود ما تا زمانی که مسئله علم و دین را حل نکنیم نمی‌توانیم یک…
بیشتر