هیوا اشرف‌نژاد/ پژوهشگر می‌توان گفت اسطوره‌ها در روایت حقیقت امروزین نقش مهمی دارند. آن‌ها به عنوان یکی از منابع مهم برای درک و تفسیر جهان، هویت‌بخشی و ارزش‌گذاری عمل می‌کنند. اسطوره‌ها در شکل‌گیری باورها و رفتارهای انسان می‌توانند تأثیر ویژه‌ای داشته باشند و الگوهایی برای زندگی در جوامع مختلف به شمار روند. همین نیرو باعث شده که در طول تاریخ، همیشه اصحاب قدرت به…

عباس منوچهری  یکم: دیالکتیک واگرایی-همگرایی در ایران معاصر، نهضت مشروطه با همگرایی میان بازار، علما و روشنفکران به پیروزی علیه نظام استبدادی رسید، اما دوقطبی مشروطه-مشروعه به واگرایی سیاسی و غلبه تنازع منجر شد. در نتیجه، فقر و فساد و ناامنی بر جامعه ایران مستولی شد و این‌همه زمینه‌ساز کودتای ۱۲۹۹ شد. دو شاه پهلوی به‌طور متناقضی؛ یعنی با ایجاد همگرایی مکانیکی میان باستان‌گرایی (استبدادمحور)…

  مهدی غنی ایمان به واقعیت و هستی حکایت «ایمان به واقعیت و هستی» در نوشتار گذشته به اینجا رسید[1] که وجودی که به آن باور و یقین داریم نمی‌تواند به چیزی غیرخود وابسته، مشروط و متکی باشد. همچنین نمی‌تواند محدود و محصور باشد، چراکه غیرهستی چیزی نیست که او را محدود یا مشروط کند.[2] به همین دلیل ساده وقتی به هستی توجه می‌کنیم، او…

عکس اصلی: خواب زدگی خرد هیولا را بیدار می‌کند اثر فرانسیسکو گویا مجید بزرگمهری استاد دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) مقدمه: فقهای شیعه -حداقل از زمان تدوین رسمی قواعد اصول فقه در نظام فقاهت شیعی در قرن چهارم هجری- بر استنباط احکام عملی از طریق چهار منبع تأکید داشته‌اند که عبارت‌اند از: قرآن، سنت، عقل و اجماع. نقش خرد در این سرا، نه از باب…

محمدرضا کربلایی سفر عبدالله گل، رئیس‌جمهور وقت ترکیه، به تهران در ۲۵ بهمن سال ۱۳۸۹ و دیدار او با مقامات جمهوری اسلامی، از رابطه دوستانه‌ای که بین ترکیه و ایران پس از به دست گرفتن قدرت توسط حزب عدالت و توسعه ایجاد شده بود، حکایت می‌کرد. در سال پیش از آن یعنی ۱۸ آبان ۱۳۸۸‌ رئیس‌جمهور ایران، محمود احمدی‌نژاد، که برای شرکت در نشست اقتصادی…

(شرح تصویر: نقاشی جهنم، اثر ویلیام آدولف بوگرو، ۱۸۵۰)   احمد علوی مقدمه پرسش درباره چیستی و هستی دوزخ یا جهنم از دیرباز تاکنون، یکی از چالش‌برانگیزترین مباحث میان متکلمان متقدم و متأخر مسلمان و مسیحی بوده است. برخی از این متکلمان دوزخ یا جهنم را جسمانی دانسته‌اند حال آنکه بنا به تأویل دیگری سرشت دوزخ غیر جسمانی و روانی است. از سوی دیگر، عذاب…

  علی‌اکبر احمدی افرمجانی (استاد فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی) علی بیاتی: متن پیش‌رو، نسخه بازنویسی‌شده سخنرانی دکتر علی‌اکبر احمدی افرمجانی، استاد دانشگاه علامه طباطبایی با نام «گذار به الهیات نوین؟» است که در تاریخ ۱۱ اردیبهشت‌ماه  1389برای گروهی از دانشجویان دوره دکتری فلسفه دین پژوهشگاه علوم انسانی ایراد شده است. دکتر احمدی در این بحث، در پی بررسی و طرح یک پرسش بنیادین است و…

جلال یوسفی نقد نظام‌مند تجربیات چند دهه اخیر از جانب فعالان سیاسی و اجتماعی یک نیاز و بلکه یک ضرورت در وضعیت کنونی ایران است و مهم‌ترین و اولین گام در این راستا انتقاد از خود است. در این مقاله، آیت‌الله منتظری به‌عنوان یک نمونه نادر در تاریخ معاصر که در زمان حیات خویش به این امر پرداخت به نحو اجمال بررسی می‎شود. مقدمه حلقه…

کتاب ساختارشکنی در مبحث قصاص، نوشته آیت‌ا‌لله احمد عابدینی سال ۱۴۰۲ منتشر شد. مهرماه سال جاری در رونمایی این کتاب در خانه اندیشمندان علوم انسانی، چند تن از اندیشمندان به بررسی محتوای کتاب پرداختند که در شماره گذشته نشریه چشم‌ا‌نداز ایران چکیده‌ا‌ی از آن مطالب منتشر شد. اینک بخش پایانی آن گزارش را می‌خ‌وانید. تفکیک قتل‌ها و قصاص‌ها دکتر منتظر قائم: به نظر می‌ر‌سد به…

مهدی غنی در نوشتاری با عنوان «سال‌های پر از تردید» در شماره ۱۴۸ چشم‌ا‌نداز ایران به وضعیت روانی و فکری پس از سال ۱۳۵۴ پرداختم. در پایان نوشتم در برابر شک و تردیدهای آن دوران، این سؤال مطرح شد: آیا چیزی هست که وجودش بدیهی باشد و نتوان در آن تردید کرد؟ اینک ادامه داستان… زمان و زمین تردید پیش از پرداختن به سؤال یادشده،…

امیرعلی مالکی یک عیدِ فلسفی فلسفه‌ورزی چون لحظه «عید» است؛ به مانند بودن در موقعیتی که در آن افرادی می‌خواهند با یکدیگر بر اساس موقعیتی که در آن حضور دارند ارتباط برقرار کنند. با این حال، مفاهمه در اینجا به‌منظور رد و بدل کردن یک‌سری واژگان مشخص و تخصصی نیست، بلکه بیشتر به «باهم بودن» و «سهیم بودن» در یک موقعیت ویژه که می‌توان آن…

احمد فعال/جامعه‌شناس این مقاله کوششی برای پاسخ به این پرسش مهم و اساسی است که چرا علوم انسانی در کشورهایی که دچار انقلاب می‌شوند پس از گذران یک دوره به وادی فراموشی سپرده می‌شوند و حتی بعضی از گرایش‌ها به دشمنی با علوم انسانی برمی‌خیزند؟ چرا سیستم‌های انقلابی به جای گرایش به علوم انسانی، به علوم فنی و مهندسی روی می‌آورند؟ آیا انقلاب سرانجام در…