اندیشه

آینده دین و مرجعیت دینی در ایران

سخنرانی مقصود فراستخواه در سالگرد آیت‌الله منتظری در پانزدهمین سالگرد رحلت آیت‌الله منتظری همایشی در شهر قم برگزار شد که چند تن از اندیشمندان دیدگاه‌هایی پیرامون اندیشه‌های ایشان ارائه کردند. دکتر مقصود فراستخواه درباره «آینده دین و مرجعیت دینی» در این نشست به سخنرانی پرداختند که چشم‌انداز ایران گزارشی از آن برای خوانندگان آماده کرده است. من به‌عنوان یک دانش‌آموز، درس‌هایی از تحمل عالم آزاده…
بیشتر

تأملی تازه در موضوع قصاص

کتاب ساختارشکنی در مبحث قصاص، نوشته احمد عابدینی را سال ۱۴۰۲ انتشارات سرایی منتشر کرد و در نشست رونمایی آن در تاریخ ۲۲ مهرماه سال جاری در خانه اندیشمندان علوم انسانی، نویسنده محترم و تنی چند از محققان به نقد و بررسی این کتاب پرداختند. از آنجا که این مبحث مربوط به جان انسان‌هاست و اهمیت ویژه‌ای دارد، چکیده‌ای از آن نشست را در این…
بیشتر

سال‌های پر از تردید

مهدی غنی/پژوهشگر پیش از سال ۵۴، همه فعالان سیاسی مذهبی به سازمان مجاهدین می‌بالیدند. گرچه یکی از اصول تشکیلات، اصل انتقاد بود، اما با توجه به فداکاری‌ها و مقاومت‌های اعضای اولیه در زیر شکنجه کسی به خودش اجازه نمی‌داد به آن‌ها انتقاد کند. اگر کسی هم انتقاد داشت، برای آنکه منزوی و بدنام نشود از اظهار آن خودداری می‌کرد، اما بعد از سال ۵۴ ورق…
بیشتر

ملاک خودمعیار و قائم به ذات؟

لطف‌الله میثمی استاد مرتضی مطهری در زمستان ۱۳۵۴ و درست پس از انتشار بیانیه تغییر مواضع مجاهدین طی ده جلسه سخنرانی به ارزیابی درست و نادرست بودن شناخت پرداختند. نوارهای صوتی ایشان در کتابخانه ملی موجود است. پس از شهادت ایشان این نوارهای صوتی به‌صورت کتابی به نام شناخت اسلامی منتشر شده که با آنچه در نوار آمده مطابقت ندارد. ایشان مطرح می‌کنند باب معرفت…
بیشتر

پیگیری حق و عدالت از رهگذر بینامتنیت خلّاق

چرا کنشگران مدنی باید به جای حرکت در آسمان، میانگین دردهای اجتماعی را مبنای حرکت قرار دهند؟ گفت‌وگو با مقصود فراستخواه در مورد گفتمان «حق و عدالت» دولت چهاردهم   هریک از دولت‌هایی که در ادوار مختلف بر سر کار آمده‌اند یک شعار یا دال محوری داشته‌اند؛ مثلاً دولت هاشمی با تعدیل ساختاری و توسعه اقتصادی، دولت خاتمی با توسعه سیاسی و جامعه مدنی، دولت…
بیشتر

چالش‌های رویکرد عدالت‌طلبانه در دولت اصلاح‌طلب توافق‌گرا

علی حاجی قاسمی در مبارزات انتخاباتی اخیر در ایران، گفتمان رفاهی سهم چشمگیری را در مناظره‌ها و مباحث سیاسی به خود اختصاص داد و حتی پس از آن در روند تأیید صلاحیت اعضای دولت، چالش‌های رفاهی، به‌خصوص توسط وزیر پیشنهادی تعاون کار و رفاه اجتماعی، در مرکز توجهات قرار گرفت. توجه گسترده به موضوع رفاه البته ارتباط تنگاتنگ با دشواری‌های معیشتی فزاینده در کشور دارد…
بیشتر

دولت وفاق ملی بر پایه قرارداد اجتماعی

حسین هوشمند پس از انتخابات ریاست‌جمهوری اخیر -که حتی تصور آن در شرایط فعلی در حدّ محال بود- دولتی بر سر کار آمده که خود را «دولت وفاق ملی» می‌نامد. وفاق ملی، عنصر ذی‌قیمت و کمیاب در تاریخ اجتماعی این مرز و بوم است. این سرزمین از تفرقه فرهنگی و بی‌ثباتی سیاسی –به‎خصوص در تاریخ معاصر- رنج بسیار برده است. کوشش‌های نادری که برای دست‌یابی…
بیشتر

طالقانی و تفسیر رهایی‌بخش از قرآن

علی بیاتی: دکتر علی‌اکبر احمدی افرمجانی، دکترای فلسفه از دانشگاه تربیت مدرس دارد و در حوزه‌های منطق، معرفت‌شناسی و فلسفه آثاری از او به چاپ رسیده است که به‌عنوان نمونه می‌توان به: «دین و دوران»، «عقل حیران»، «دوران نقادی»، «ملکوت صبح»، «شباهت خانوادگی» و «الهیات آشوب» اشاره کرد. متن ذیل سخنرانی ایشان است که در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۳۹۵ در باشگاه اندیشه تهران ایراد شده…
بیشتر

از «حق و عدالت» تا «فضاهای ممنوعه»!

مسعود پزشکیان و افول آزادی، حقوق بشر و دموکراسی سیدعلی محمودی دولت مسعود پزشکیان در آغاز راه قرار دارد. این دولت در شرایطی بر سرکار آمده که ایران در بحران‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به سر می‌برد. در روابط خارجی نیز افزون بر انزوا و تحریم‌های بین‌المللی، درگیر مخاصمات منطقه‌ای در خاورمیانه و چالش‌های ناشی از مسائل هسته‌ای است. عقل سلیم به ما می‌گوید…
بیشتر

توحیدی کردن روابط در بطن جامعه: استقرار همبستگی‌های انسانی خودگردان

آیا شکست تجربه دین حکومتی، امکانی برای دین در عرصه عمومی باقی می‌گذارد؟ گفت‌وگو با حبیب‌الله پیمان درباره اصلاح دینی در ایران پس از خیزش «زن، زندگی و آزادی» – بخش پایانی در مجموعه گفت‌وگوی فعلی با دکتر حبیب‌الله پیمان، روشنفکر مذهبی و فعال سیاسی، درباره تغییر جایگاه نحله‌های مختلف دینی (حکومت دینی، روحانیت خارج از قدرت و نوگرایی دینی) در ایران پس از تحولات…
بیشتر

زیست مؤمنانه در این زمانه

سخنرانی دکتر مقصود فراستخواه در جمع خصوصی «کندو»  در  فروردین ۱۴۰۳   مقدمه ایمان یکی از قابلیت‌های مهم انسانی است. یکی از صورت‌های امکانی بشر  است، از جمله ساحات وجودی ماست؛ البته این ساحت ممکن است در کسانی و به عللی فعال نشود یا نیمه‏فعال باشد، اما در بخشی از مردمان این ساحات وجودی فعال می‌شود. پس می‌توانیم بگوییم دین یکی از ابعاد هستی‌شناسی بشر…
بیشتر

فقه شیعه محصور در پدرسالاری است

روحانیت و توسعه جایگاه اجتماعی زنان در گفت‌وگو با فاطمه صادقی دکتر فاطمه صادقی، پژوهشگر اندیشه سیاسی و قدرت و جنسیت است. او در حال حاضر در دانشگاه یو‌سی‌ال به‌عنوان محقق و مدرس به سر می‌برد. صادقی پیش از آن در دانشکده حقوق دانشگاه مک‌گیل مشغول به تحقیق و تدریس بود. حاصل آن دوره کتابی است در دست انتشار با عنوان: «در پیشگاه قانون: حاکمیت…
بیشتر