جامعه

فهم جامعه‌شناختی خودکشی در اعضای کادر درمان

حسین نوری‌نیا عضو هیئت‌علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی      مگر چه مشکلی داشت؟ همه ما هنگام مواجهه با پدیده خودکشی، به‌ویژه در مورد آشنایان، ابتدا در پی یافتن دلایلی آشنا و ملموس هستیم تا این عمل ناگوار را برای خود توجیه کنیم. اولین پرسشی که به ذهن می‌آید این است: «چرا؟ چه مشکلی داشت یا از چه چیزی رنج می‌کشید؟» بعد سراغ…
بیشتر

ریشه این همه درد بی‌درمان

نگاهی به کتاب «نابرابری با ما چه می‌کند»     زینب احمدی پاییز سال 1400، صفحه حوادث روزنامه‌ها خبر مرگ دو نفر را منتشر کردند. دو راننده در اثر پرتاب سنگ روی شیشه خودروشان جان باختند. پرتاب سنگ به خودروها، از روی پل‌هایی که بر فراز اتوبان‌ها وجود داشت، انجام می‌گرفت. هدف‌هایی بسیار بیش از این دو نفر برای سنگ‌ها گزارش شده بود، اما دو…
بیشتر

زنان له و علیه جنبش ملی شدن صنعت نفت

سیمین کاظمی/ جامعه‌شناس و پژوهشگر مسائل زنان   دو ویژگیِ تاریخ‌نگاری، نقش زنان را نامرئی کرده و بررسی جایگاه آنان در تحولات اجتماعی را دشوار کرده است: نخست اینکه تاریخ، تاریخی مذکر است؛ یعنی عمدتاً درباره مردان، برای مردان و به دست مردان نوشته شده یا روایت شده است؛ و دوم، تمرکز تاریخ بر شخصیت‌ها و نخبگان است و از آنجا که زنان در شمار…
بیشتر

فرآیند توانمندساز؛ نگاهی به رویکرد «نهادگرایی» به توسعه

  گفت‌وگو با مژگان رضائیان اصفهانی مهدی فخرزاده ایران یکی از نخستین کشورهای خاورمیانه است که دارای برنامه توسعه بوده است. با وجود این روند طولانی‌مدت در برنامه‌ریزی توسعه، هنوز دردهای بسیاری جان مردم را آزار می‌دهد که حالا با گذشت این همه‌ سال مزمن شده است. رویکردهای مختلفی به روند توسعه در ایران نقد دارند. عده‌ای معتقدند بهتر است تمام آن را به بازار…
بیشتر

شهر، بدون شهروندان

رحمان قهرمان‌پور/پژوهشگر از منظر علوم سیاسی بی‌تفاوتی یکی از جلوه‌های عدم مشارکت مدنی در یک جامعه است؛ یعنی زمانی که مردم به دلایلی (که در ادامه توضیح خواهیم داد) میل به مشارکت مدنی و ایفای نقش در شکل‌دهی به سرنوشت جمعی خود نداشته باشند یا از این مشارکت محروم شوند، ممکن است واکنش‌های مختلفی نشان دهند: یکی از این واکنش‌ها بی‌تفاوتی سیاسی و اجتماعی است؛…
بیشتر

پروژه توسعه جامعه محلی، بنیان توانمندسازی جامعه

گفت‌وگو با جواد دردکشان طیبه سلمانی شیک: امروزه در رویکردهای جدید توسعه از ظرفیت‌سازی در جامعه محلی به‌عنوان اصلی اساسی در پذیرش و اجرای برنامه‌ها نام برده می‏شود و به‌منظور ارتقای ظرفیت‏های جامعه محلی نیز بر فعالیت‏های سازمان‌‏های مردم‌نهاد تأکید بسیاری می‏شود. در گفت‌وگو با جواد دردکشان، مدیرعامل بنیاد توسعه کارآفرینی زنان و جوانان، به بررسی نقش این سازمان‌ها در فرآیند توسعه و توانمندسازی جامعه…
بیشتر

نبضی که هنوز می‌تپد؛ فراز و فرود حجاب در روزهای پرآشوب انقلاب

زینب احمدی شانزدهم تیرماه سال 1359، روزنامه‌ها به دو اطلاعیه مختلف اشاره کردند: یکی اطلاعیه شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران؛ و دیگری اطلاعیه رئیس‌جمهور وقت، ابوالحسن بنی‌صدر. اطلاعیه شورای انقلاب آیین‌نامه‌ای برای حضور زنان کارمند دولتی در ادارات دولتی طراحی کرده بود. در این اطلاعیه از کارمندان زن خواسته شده بود برای حفظ نظم و انضباط اداری، «در نحوه پوشش، ضوابط اسلامی» را رعایت کنند.…
بیشتر

دوباره از همان خیابان‌ها؛ جستارِ نام‌ها و نشان‌ها

(نام نوشتار، برگرفته از عنوان داستان کوتاهی از بیژن نجدی) احمد هاشمی شهر من رقص کوچه‌هایش را بازمی‌یابد هیچ‌ کجا، هیچ زمان فریاد زندگی بی‌جواب نمانده است به صدای دور گوش می‌دهم از دور به صدای من گوش می‌دهند من زنده‌ام فریاد من بی‌جواب نیست قلب خوب تو جواب فریاد من است1 خیابان که فقط آسفالت و سیمان نیست، هر دیوارش پنجره‌ای دارد که روزی…
بیشتر

دیالکتیک انقلاب: از آرمانشهرباوری تا لذت‌گرایی

حسین هوشمند؛ پژوهشگر فلسفه سیاسی و استاد اخلاق تطبیقی دانشگاه کونکوردیا، کانادا هنگامی که دوستان عزیز در مجله چشم‌انداز ایران خواستند تا مقاله‌ای درباره بی‌تفاوتی: علل و پیامدهای آن بنویسم، به این اندیشیدم که با رویکرد فلسفی و در یک چارچوب مفهومی برای درک بحران بی‌تفاوتی اخلاقی و به‌طور کلی بحران روحی و اجتماعی در چهار دهه گذشته جامعه ما، چه می‌توان گفت. به نظرم…
بیشتر

ریشه‌های وابستگی افراد به سازمان‌های فرقه‌ای

  فرقه‌گرایی سیاسی پدیده‌ای است که بارها در عرصه سیاسی ایران تجربه شده است. با این وجود دانستنی‌ها و یافته‌ها و دانش مکتوب مربوطه چندان گسترده نیست. تحلیل اینکه چرا اعضای سازمان‌های سیاسی فرقه‌ای معمولاً دشوار است که از آن جدا شوند، بسیار پیچیده است؛ چراکه نیازمند گردآوری یافته‌های بسیار و صورت‌بندی نظریات بینارشته‎ای گوناگون علمی است و هیچ نظریه خاصی در عرصه معین نمی‌تواند…
بیشتر

خشم نهفته

بدرالسادات مفیدی ایران هم‌اینک در شرایط بسیار سخت و پیچیده‌ای قرار دارد؛ بحران‌های آب، برق، انرژی، گرانی، تورم نهادینه‌شده، فساد سیستماتیک، فقر و تحریم که هریک از آن‌ها می‌تواند به راحتی هر نظام سیاسی را از پا درآورد، اما به‌رغم این به نظر می‌رسد جمهوری اسلامی همچنان قادر به حفظ بقای خود است. حال آنکه این شرایط، جامعه را در معرض له‌شدگی قرار داده و…
بیشتر

بی‌تفاوتی سیاسی و اجتماعی

گفت‌وگو با فاطمه علمدار حسین موسوی بی‌تفاوتی سیاسی و اجتماعی به‌عنوان یکی از پدیده‌های قابل‌توجه در جوامع معاصر، مفهومی چندوجهی است که با دوری و مشارکت نکردن افراد در مسائل عمومی و امور جمعی تعریف می‌شود. این پدیده زمانی رخ می‌دهد که بخش قابل‌توجهی از افراد جامعه به جای نشان دادن واکنش‌های فعال و مؤثر، رویکردی منفعلانه در قبال مسائل سیاسی، اجتماعی و حتی فرهنگی…
بیشتر