تاریخ

قدرت اقناع

  نجیبه محبی سال‌ها پیش آن زمان که «قدرت» پادشاهان و حاکمان اساس مشروعیت آنان بود، اقناع‌کننده‌ترین بیان برای صلاحیت حاکم، قدرت او بود. عکس‌های ناصرالدین‌شاه، مظفرالدین شاه و احمدشاه در شکارگاه را بر همین اساس باید دید. در این تصاویر با پیوند‌زدن شکار به‌عنوان عملی که شجاعت و قدرت زیادی می‌طلبد، رویارویی شاه با شیر و پلنگ و شکار آنان شیوه‌ای «اقناعی» برای کسب…
بیشتر

زمان نویافته؛ خاطرات سیاسی بهمن بازرگانی

  #بخش-دوم   به کوشش: امیرهوشنگ افتخاری راد بخش نخست خاطرات بهمن بازرگانی در شماره پیشین چشم‌انداز ایران منتشر شد. بخش دوم این نوشته هم به مرور خاطرات کودکی ایشان اختصاص دارد.   پنج- پسرعمویم باقر، فرد موردعلاقه من بود. او هفت هشت سالی بزرگ‌تر از من بود و بسیار مؤمن و نمازخوان بود. او مرید یکی از آخوندهای اورمیه به نام میرزا عباس‌آقا بود.…
بیشتر

نبض تاریخ در قلب انسان‌ها می‌تپد    

                                            «سیـانـور»؛ بازخوانی زمینه‌های تاریخی حمید نوحی     چند ماه از اکران فیلم سیانور در محل نشریه چشم‌انداز ایران می‌گذرد. پیش از آن فیلم مصدق را در همان محل دیده بودم. پس از آن، نشریه رمز عبور ویژه‌نامه‌ای درباره سازمان مجاهدین خلق ایران…
بیشتر

اسدالله علم و مراجع تقلید؛ از احداث سینمایی در آبادان تا مسافرت شاه به قم

  رحیم روح‌بخش پیش‌درآمد در شماره 98 مجله چشم‌انداز ایران (شهریور و مهر 1395) مقاله‌ای با عنوان «علی امینی و مراجع تقلید: از انتصاب مشاور مذهبی نخست‌وزیر تا دیدار با مراجع قم» نوشتم. مقاله حاضر به‌نوعی در راستای آن مقاله است که تقدیم خوانندگان گرامی می‌شود. فرض دو مقاله بر این اصل استوار است که در دوره تصدی کابینه این دو نخست‌وزیر (امینی و علم)…
بیشتر

زمان نویافته

  خاطرات سیاسی بهمن بازرگانی   امیرهوشنگ افتخاری‌راد: بهمن بازرگانی متولد 1322 است. او همچون اغلب جوان‌های مبارز دهه 40 جذب یکی از گروه‌های چریکی شد؛ دهه 40 بارآور مرحله‌ای از مبارزات بود که دیگر، روش‌های مسالمت‌آمیز نسل پیش از خود را گوش شنوایی نداشت. جوان‌های دهه چهل نمی‌خواستند وقت را تلف کنند و با سیاست کجدار و مریز به گشادن انسداد سیاسی وقت همت…
بیشتر

قانون ‌نه ماده‌ای ملی‌شدن صنعت نفت و مجلس هفدهم

اصل ملی شدن صنعت نفت در کنار آزادی و عدالت دغدغه اصلی مصدق در دوران نخست‌وزیری  گروه نفت نهضت ملی‌شدن نفت از مقاطع برجسته تاریخ معاصر ایران است. نهضتی که از نظر گستره و عمق نفوذ در کشور و منطقه کم‌نظیر بوده است. حمایت بی‌دریغ اقشار مختلف جامعه از دانشگاهیان، روحانیان، بازاریان و قاطبه ملت، گواه صادقی بر این مدعاست. مبنای حقوقی و قانونی ملی…
بیشتر

از قاضیان عصر خلفا تا …

ایستادگی قضات در مقابل خواسته‌های ناروای حکام در تاریخ قضا در اسلام   اکبر ثبوت نزدیک پنجاه سال پیش که در محضر علامة ذوفنون استاد بزرگوار، ابوالحسن شعرایی، زانوی تلمذ به زمین می‌زدم ایشان در درس خارج جواهر الکلام -کتاب القضاء– به مناسبتی سخن از ایستادگی قضات در برابر خواسته‌های ناروای حکام در طول تاریخ اسلام به‌میان آوردند و نمونه‌های متعددی در این باره ذکر…
بیشتر

انقلاب ایران؛ ظرفیت‌ها و فعلیت‌ها

  کمال رضوی*   قریب به چهار دهه پس از پیروزی انقلاب مردم ایران در بهمن 1357، نسل نو با پرسش‌ها و تشکیک‌های بسیاری در خصوص ضرورت و چرایی آن انقلاب روبه‌رو است؛ چنان‌که حقانیت انقلاب از منظری اراده‌گرایانه،[1] برای بسیاری از افراد زیر سؤال رفته است. در این بین اما بازخوانی ظرفیت‌ها و فعلیت‌های انقلاب می‌تواند ما را به‌جای مناقشه بر سر این منظر…
بیشتر

نصر و سلطنت اسلامی

    نقدی بر خاطرات حسین نصر حسین آبادیان   مدلی که نصر به نام سلطنت اسلامی نام می‌برد، بسیار قدیمی است؛ اینکه دین و دولت پشت و روی یک سکه‌اند، در کتاب‌هایی مثل نامه تنسر به گشنسب هم آمده است و به‌واقع ریشه در ایران پیش از اسلام به‌ویژه حکومت ساسانی دارد. پس از اسلام هم تا پیش از دوره صفوی که حکومت دست…
بیشتر

مهار انقلاب و حفظ سلطنت اسلامی

  روایت سید حسین نصر از انقلاب اسلامی در کتاب حکمت و سیاست رحیم روح‌بخش اله‌آباد   چکیده: کتاب حکمت و سیاست گفت‌وگویی علمی در قالب تاریخ شفاهی با دکتر سید حسین نصر، فیلسوف ایرانی مقیم امریکاست. این پروژه را تیمی متخصص با مسئولیت آقای حسین دهباشی و با حمایت سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران و برخی نهادهای دیگر انجام داده است.[1]…
بیشتر

سه اصل کلیدی در تحلیل جنبش چریکی ایران

  نکاتی پیرامون نقدهای جنبش مسلحانه خسرو پارسا دکتر خسرو پارسا مبارزات سیاسی خود را در صفوف ملی از سال 1339 آغاز کرد و پس از اخذ درجه دکترا از دانشگاه تهران در سال 1340 برای ادامه مبارزه و تحصیل به امریکا رفت و در آنجا با تعدادی از هم‌رزمانش در ایران، جبهه ملی دوم خارج از کشور را تشکیل دادند. آن‌ها با اینکه ملی…
بیشتر

سي‌خرداد 60؛انتقام‌جويي به جاي محبت

    گفت‌وگو با حسن عرب‌زاده مهندس حسن عرب‌زاده در سال 1308 در مشهد متولد شد. پس از گرفتن ديپلم، وارد هنرسراي عاليِ  تهران ـ كه بعدها دانشگاه پلي‌تكنيك يا اميركبير نام گرفت ـ شد. در سال 1337  فارغ‌التحصيل و در سال 1340 كه بنا به گفته خودشان در دوره بحران اقتصادي دكتراميني كه كار پيدا نمي‌شد، در سد كرج استخدام شد و از آنجا…
بیشتر