جامعه

دانشگاه و پرسش‌هایی از آینده

مهدی فخرزاده دانشگاه، نهاد مدرنی است که همچون بسیاری از نهادهای مدرن دیگر در ایران، سرشتی دوگانه دارد. این دوگانگی از آنجا برمی‌خیزد که ساختار قدرت در ایران، تخصص و دانش دانشگاه را در خدمت خودش می‌خواهد اما هیچ نقدی از سوی این نهاد متخصص و دارای دانش، که به این واسطه ضرورتاً نقاد هم خواهد بود، برنمی‌تابد. از بدو پیدایش این نهاد، که می‌بایستی…
بیشتر

گفتمان حذف در دانشگاه

نعمت الله فاضلی بنیان گفتمانی حذف استادان، اقتدارگرایی و تمامیت‌خواهی و نفی دموکراسی است. راه مواجه با این گفتمان هم شناختن و شناساندن بیشتر و بهتر علوم انسانی است. چه، کار این علوم توسعه دموکراسی و ارزش‌های دموکراتیک است. این یادداشت شرحی کوتاه در این‌باره با توجه به موج جدید اخراج استادان و جایگزینی نااستادان در دانشگاه‌هاست. گفتمان حذف این روزها شامل علوم پایه، پزشکی…
بیشتر

مسئله خودکشی در ایران

سید کاظم ملکوتی     اهمیت مسئله خودکشی رفتاری آگاهانه است که برخی افراد در شرایط خاص به آن اقدام می‌کنند که ممکن است به فوت منجر شود. در تعاریف علمی با رفتارهای مختلف خودکشی شامل وجود افکار خودکشی (با شدت‌های مختلف)، داشتن برنامه برای اقدام به خودکشی، اقدام به خودکشی (که به فوت منجر نشده باشد) و خودکشی (اقدامی که به فوت منجر شده باشد)…
بیشتر

شهرهای خشن و خشم شهری

محمد کریم آسایش «وقاحت در زرادخانه کلامی نظامی حاکم، مفهومی اخلاقی است که این مفهوم را نه برای تشریح و تبیین اخلاقیاتِ خود، بلکه در ارتباط با اخلاقیاتِ دیگران مورد سوءاستفاده قرار می‌دهد. تصویر زنی عریان که موهایش را در معرض نمایش همگان قرار می‌دهد وقیح نیست، وقیح ژنرالی است در لباس کامل که مدال‌هایی را که در جنگ‌های تجاوزکارانه به دست آورده است به…
بیشتر

تحولات ساختاری در مرجعیت اجتماعی با تأکید بر نهاد فقاهت و دین‌باوری ایرانیان

عباس نعیمی جورشری ایران به‌مثابه یک میراث تمدنی ترکیبی از خصلت‌های فرهنگی متنوع است که در مختصات تاریخی شکل یافته‌اند. یکی از مهم‌ترین این خصایل را می‌توان دین‌خویی یا دینداری ایرانیان دانست،  امری که در ادوار مختلف تاریخی این سرزمین حضور داشته و در عطف‌های آن مؤثر بوده است. با این حال نهاد دین در سده معاصر، دستخوش تحولاتی بوده که دامنه آن به امروز…
بیشتر

سلامت به مثابه حق یا کالا؟

نگاهی به کتاب «سلامت سوسیالیستی در مناظره با نئولیبرالیسم» مهدی فخرزاده: هرچند در شرایط بحرانی، دولت‌ها به‌عنوان مجموعه‌ای اجرایی وظیفه دارند وضعیت عموم جامعه را پیگیری کنند و تلاش کنند فشار کمتری به بخش بزرگ و آسیب‌پذیر مردم وارد شود، در ایران گویی ماجرا وارونه است. سال‌هاست کسری بودجه‌های دولتی از جیب مردم به روش‌های مختلف جبران می‌شود. سال‌هاست دولت‌ها با منت بسیار اعلام می‌کنند…
بیشتر

سودبری از حق عمومی

نگاهی به مولدسازی و خصوصی‌سازی درسازمان بهزیستی طیبه سلمانی  صدای گریه کودک از لابه‌لای راهروها به دیوارهای بلند و سنگی برخورد می‌کند و بین هزاران گریه دیگر محو می‌شود. شاید اگر زمان یکصد سال به عقب برمی‌گشت، باز هم عقوبت شب‌ادراری کودک، سوزانده شدن و زندان نبود! باید توجه داشت در یکصد سال اخیر، کسانی چون شیخ هادی نجم‌آبادی، رشدیه، باغچه‌بان، یمینی شریف، مافی و…
بیشتر

«افغان‌ها، دست‌ها بالا!»؛تجربه خشونت نمادین در بین مهاجران

شیما وزوایی   «عصر کوچ‌گری» مهاجرت نه پدیده‌ای جدید است، نه محدود به ایران یا یک منطقه جغرافیایی و نه‌فقط شامل پناه‌جویانی است که از جنگ، سرکوب، تغییر اقلیم و عواقب آن مانند فقر و شرایط نامساعد زندگی مجبور به ترک خانه‌های خود می‌شوند. انسان‌ها در جای‌جای تاریخ تمدن به دلایل اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و محیط زیستی تصمیم به جابه‌جایی گرفته‌اند و می‌گیرند. اما امنیتی…
بیشتر

نتایج آزمون پرلز و چند نکته

محمدرضا نیک نژاد چندی پیش، نتایج آزمون پرلز ۲۰۲۱ که مهارت خواندن و درک مطلب دانش آموزان پایه چهارم ۵۷ کشور ۸ ایالت از کشورهای گوناگون را ارزیابی می‌کند منتشر شد که گزارش کوتاه و سودمندی را «رضا امیدی» در رسانه‌های ایران بازتاب داد. در این گزارش می‌خوانیم که «در بین ۵۷ کشور شرکت‌کننده، دانش‌آموزان ایرانی با نمره ۴۱۳ در رتبه ۵۳ قرار گرفته‌اند و…
بیشتر

دست ساختار روی گلوی زنان

نگاهی به خشونت ساختاری علیه زنان در گفت‌وگو با سیمین کاظمی مهدی فخرزاده/ چشم‌انداز ایران: سرگذشت زنان در خاورمیانه، مجموعه‌ای از سرکوب و خشونت و مقاومت بوده است. ستم علیه زنان در همه دنیا ریشه‌هایی عمیق دارد که با امکان سازمان‌یابی زنان و تغییراتی در قوانین، زنان سعی کرده‌اند در مقابل این ستم مقاومت کنند. در ایران نیز مقاومت و مبارزه زنان برای حقوقشان با…
بیشتر

پرویز اذکایی، مورخ حکیم

محمدحسین یزدانی‌راد پرویز اذکایی، ایران‌شناسی جامع‌نگر، پژوهشگری ژرف‌اندیش و تاریخ‌نگاری اندیشمند بود و در حوزه‌های گوناگون اعم از تاریخ، فلسفه، فرهنگ، کتاب‌شناسی و تاریخِ علم صاحب‌اثر و صاحب‌نظر بود و آثار بدیعی از خود به یادگار گذاشت. بی‌تردید او آخرین بازمانده از نسل بزرگانی همچون علامه محمد قزوینی، سید حسن تقی‌زاده، احمد کسروی، عباس اقبال آشتیانی، مجتبی مینوی، عباس زریاب خویی و عبدالحسین زرین‌کوب بود…
بیشتر

مرگ خواجگان فرهنگ

نعمت‌الله فاضلی از نقدهایی که منتقدان فرهنگی به خلقیات ایرانی‌ها می‌گویند یکی هم «مرده‌پرستی» است. این نقد معطوف به بزرگداشت‌هایی است که جامعه برای بزرگان می‌گیرد. چنین داوری‌هایی درباره «شخصیت ملی» ایرانی‌ها و هر ملتی از بنیاد نادرست است. آلکس اینکلس، جامعه‌شناس کلاسیک، در کتاب منش ملی؛ منظری روانی-اجتماعی (۱۳۹۶) ارزیابی انتقادی دقیق و جامعی از نظریه‌های شخصیت و منش ملی ارائه می‌کند و در…
بیشتر