از پیامدهای جنگ ایران و بحران معیشت تا بازآرایی پایگاه اجتماعی احزاب؛ رأی‌گیری این هفته چه تصویری از آمریکای آینده به دست می‌دهد؟
نوشته رعنا فروهر، فایننشال تایمز، ۲ نوامبر ۲۰۲۶
انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا همواره از اهمیت سیاسی برخوردار بوده است، اما رأی‌گیری این هفته را باید یکی از تعیین‌کننده‌ترین رقابت‌های انتخاباتی چند دهه اخیر دانست. اهمیت این انتخابات فقط به سرنوشت نامزدها و ترکیب کنگره محدود نمی‌شود؛ بلکه پای آزمونی بزرگ‌تر در میان است: آیا نظام سیاسی آمریکا پس از سال‌ها قطبی‌شدن، دستکاری در مرزبندی حوزه‌های انتخاباتی و تشدید اختلافات سیاسی همچنان از انسجام لازم برخوردار است؟
آیا ممکن است در روز رأی‌گیری تنش و ناآرامی بروز کند؟ آیا کاخ سفید نتیجه انتخابات را خواهد پذیرفت؟ و فراتر از همه اینها، نتایج این رقابت چه نشانه‌هایی از مسیر آینده سیاسی و اقتصادی ایالات متحده به دست خواهد داد؟
برای ارزیابی اهمیت این انتخابات، باید پنج مسئله را زیر نظر گرفت.
۱. آیا دموکرات‌ها هر دو مجلس کنگره را تصاحب می‌کنند؟
نخستین پرسش این است که آیا دموکرات‌ها خواهند توانست هم مجلس نمایندگان و هم سنا را در اختیار بگیرند؟
من در انتخابات سال ۲۰۲۴ به‌اشتباه انتظار وقوع موجی به سود دموکرات‌ها را داشتم؛ اما این بار، برآوردهای منتشرشده در پلتفرم پیش‌بینی پالی‌مارکت در روز یکشنبه، احتمال تصاحب مجلس نمایندگان از سوی دموکرات‌ها را ۹۵ درصد و احتمال کسب اکثریت سنا را ۷۳ درصد نشان می‌داد. رقابت برای سنا، به دلایل ساختاری و انتخاباتی، معمولاً دشوارتر است.
میزان محبوبیت رئیس‌جمهور یکی از شاخص‌های مهم در ارزیابی نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای است. در شرایطی که ۶۱ درصد آمریکایی‌ها از عملکرد دونالد ترامپ ناراضی‌اند، دموکرات‌ها امکان کسب اکثریت در هر دو مجلس را دارند؛ هرچند ممکن است فاصله آنها با جمهوری‌خواهان چندان زیاد نباشد.
۲. مسئله اصلی انتخابات: تغییر آرایش سیاسی یا نارضایتی اقتصادی؟
دومین پرسش این است که اگر دموکرات‌ها با موجی از حمایت انتخاباتی روبه‌رو شوند، معنای سیاسی آن چیست؟ آیا باید این نتیجه را نشانه تغییر بنیادین در آرایش سیاسی آمریکا دانست یا آن را بیش از هر چیز واکنشی به تورم و دشواری‌های معیشتی تلقی کرد؟
من احتمال دوم را جدی‌تر می‌دانم. طبق داده‌های مورد استناد نویسنده، ۸۴ درصد آمریکایی‌ها اقتصاد را مهم‌ترین مسئله انتخابات می‌دانند.
به نظر می‌رسد جنگ ایران نیز در تشدید این وضعیت بی‌تأثیر نبوده است. محبوبیت ترامپ پس از آغاز جنگ، هم‌زمان با نوسان قیمت بنزین تغییر کرده و افزایش قیمت گازوئیل نیز با افزایش برآوردهای مربوط به موقعیت انتخاباتی دموکرات‌ها همراه بوده است. افزون بر این، ۶۸ درصد مردم از عملکرد ترامپ در مهار تورم ناراضی‌اند؛ تورمی که اکنون سریع‌تر از دستمزدها رشد می‌کند.
بحران هزینه‌های زندگی می‌تواند موقعیت دموکرات‌ها را در ایالت‌های صنعتی و رقابتی مانند پنسیلوانیا و اوهایو تقویت کند. حتی ایالت‌هایی که به‌طور سنتی به جمهوری‌خواهان رأی می‌دهند، مانند آیووا، ممکن است در معرض تغییر گرایش انتخاباتی قرار گیرند. کشاورزان این ایالت از افزایش قیمت گازوئیل و کود شیمیایی و همچنین پیامدهای تعرفه‌های تجاری آسیب دیده‌اند.
در ایالت‌های رقابتی دیگری مانند میشیگان، جورجیا و کارولینای شمالی نیز که اقتصادشان به صادرات و کشاورزی وابستگی دارد، آثار تورمی تعرفه‌ها می‌تواند به زیان جمهوری‌خواهان تمام شود. افزایش هزینه برق، به‌ویژه در مناطقی که توسعه مراکز بزرگ داده مصرف انرژی را بالا برده است، ممکن است فشار بیشتری بر نمایندگان جمهوری‌خواه وارد کند؛ مراکزی که توسعه آنها مورد حمایت دولت ترامپ قرار دارد.
بنابراین، در پس شعار ساده‌انگارانه «مسئله اقتصاد است، احمق!» می‌توان تحولات پیچیده‌تری را مشاهده کرد. نارضایتی اقتصادی ممکن است به تغییر رفتار انتخاباتی گروه‌هایی منجر شود که لزوماً از نظر ایدئولوژیک به دموکرات‌ها نزدیک نیستند.
۳. شکاف نسلی یا همگرایی بر سر معیشت؟
سومین مسئله، تفاوت الگوی رأی‌دهی میان نسل‌های مختلف است.
شواهد موجود نشان می‌دهد نسل جوان در سال‌های اخیر گرایش بیشتری به جریان‌های ترقی‌خواهانه پیدا کرده است. بر اساس یک مطالعه اولیه در سال ۲۰۲۶، ۲۸ درصد جوانان به سمت چپ گرایش پیدا کرده‌اند، در حالی که این رقم برای گرایش به راست ۱۵ درصد بوده است.
برخی تحلیلگران از شکل‌گیری شکافی عمیق میان نسل‌ها سخن می‌گویند: از یک سو، نسل‌های مسن‌تر و محافظه‌کارتر که بخش بزرگی از ثروت کشور را در اختیار دارند و از سوی دیگر، جوانانی که گرایش‌های ترقی‌خواهانه‌تری دارند و برای دستیابی به سهم خود از منابع محدودتر اقتصادی تلاش می‌کنند. در چنین شرایطی، حتی ممکن است اولویت‌های بودجه‌ای مانند هزینه‌های تأمین اجتماعی و سرمایه‌گذاری در آموزش در برابر یکدیگر قرار گیرند.
با این حال، مسئله معیشت می‌تواند این شکاف نسلی را تا حدودی تعدیل کند. افزایش هزینه مسکن هم بازنشستگان و هم مستأجران جوان را تحت فشار قرار داده است. تورم در خدمات درمانی نیز گروه‌های سنی مختلف را متأثر می‌کند. نرخ بهره بالا، هم هزینه وام مسکن را افزایش می‌دهد و هم بازپرداخت بدهی‌های دانشجویی را دشوارتر می‌کند.
در نتیجه، ممکن است رأی‌دهندگان با سنین و گرایش‌های سیاسی متفاوت، حول مطالبه مشترک کاهش هزینه‌های زندگی به یکدیگر نزدیک شوند.
چنین وضعیتی همچنان می‌تواند به سود دموکرات‌ها باشد؛ زیرا نمایندگان جمهوری‌خواه باید در برابر این پرسش پاسخ‌گو باشند که چرا سیاست‌های دولت نتوانسته است از فشار تورمی بر خانوارها بکاهد.
با این حال، صرفاً دانستن اینکه کدام حزب پیروز شده کافی نیست. باید بررسی کرد چه نامزدهایی در چه مناطقی رأی آورده‌اند و علت موفقیت آنان چه بوده است.
آیا نامزدهای پیروز از میان پوپولیست‌هایی خواهند بود که خواهان افزایش مالیات ثروتمندان و شرکت‌های بزرگ برای تقویت نظام تأمین اجتماعی‌اند؟ یا میانه‌روهایی از هر دو حزب که بر تسریع ساخت مسکن و ارائه مشوق‌های مالیاتی هدفمند تأکید دارند؟
پرسش دیگر این است که آیا نوعی همگرایی میان چپ رادیکال و راست رادیکال بر محور مطالبات اقتصادی شکل خواهد گرفت؟ به بیان دیگر، آیا پوپولیسم اقتصادی می‌تواند در هر دو سوی طیف سیاسی نیروی بیشتری پیدا کند و سرانجام مطالبات طبقاتی بر منازعات فرهنگی پیشی بگیرد؟
دو رقابت انتخاباتی در این زمینه اهمیت ویژه‌ای دارند.
عبدالسید، نامزد مسلمان دموکرات‌ها برای مجلس سنا در میشیگان، با تکیه بر برنامه «مدیکر برای همه» و مطالبات اقتصادی، تلاش می‌کند رأی‌دهندگانی را جذب کند که ممکن است نسبت به هویت مذهبی او حساسیت داشته باشند.
در پنسیلوانیا نیز باب بروکس، آتش‌نشان محلی، می‌کوشد اعضای اتحادیه‌های کارگری را متقاعد کند بار دیگر به نامزدهای ترقی‌خواه رأی دهند؛ حتی اگر از رهبری ملی حزب دموکرات رضایت نداشته باشند.
نتایج این رقابت‌ها می‌تواند نشان دهد که آیا دموکرات‌ها قادر خواهند بود پایگاه خود را در میان طبقه کارگر بازیابی کنند؛ پایگاهی که جمهوری‌خواهان از سال ۲۰۱۶ به بعد توانسته‌اند بخش‌هایی از آن را به سوی خود جلب کنند.
۴. شکاف شهر و روستا همچنان تعیین‌کننده است
پنجمین مسئله‌ای که باید زیر نظر گرفت، شکاف جغرافیایی میان شهرها و مناطق روستایی است.
جمهوری‌خواهان معمولاً در مناطق روستایی عملکرد بهتری دارند، در حالی که دموکرات‌ها در بسیاری از مناطق پرجمعیت و ثروتمند ساحلی از حمایت بیشتری برخوردارند.
این بار، جریان‌های ترقی‌خواه تلاش می‌کنند با فاصله گرفتن از سیاست هویت‌محور، دامنه نفوذ خود را به مناطق بیشتری گسترش دهند. پرسش این است که آیا آنان همچنان عمدتاً در شهرها پیروز خواهند شد یا می‌توانند رأی سفیدپوستان و لاتین‌تبارهای مناطق روستایی را نیز جلب کنند؟
در ایالت‌هایی مانند کارولینای شمالی، ویسکانسین، آیووا و تگزاس، افزایش هزینه‌های زندگی به یکی از دغدغه‌های اصلی مردم تبدیل شده است. در پنسیلوانیا و اوهایو نیز نگرانی درباره گسترش مراکز داده و پیامدهای آن برای مصرف انرژی و هزینه برق می‌تواند بر رفتار انتخاباتی تأثیر بگذارد.
از این منظر، توانایی دموکرات‌ها برای پیوند زدن مطالبات اقتصادی با نگرانی‌های محلی و منطقه‌ای، یکی از موضوعات مهم این انتخابات خواهد بود.
۵. پیامدهای انتخابات برای اقتصاد و بازارهای مالی
تحلیلگران سیاسی و مؤسسات نظرسنجی احتمالاً هفته‌ها نتایج انتخابات را بررسی خواهند کرد. این نتایج می‌تواند مسیر حرکت هر دو حزب را در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۸ تحت تأثیر قرار دهد.
با این حال، از منظر سرمایه‌گذاری، چرخه‌های اقتصادی همچنان بیش از چرخه‌های انتخاباتی بر عملکرد دارایی‌ها تأثیر می‌گذارند.
ترامپ هشدار داده است که پیروزی دموکرات‌ها ممکن است اقتصاد آمریکا را به رکودی بزرگ و تازه بکشاند. اما تجربه تاریخی بازار سهام تصویر متفاوتی ارائه می‌دهد: در هشتاد سال گذشته، بازار سهام پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، صرف‌نظر از اینکه کدام حزب در قدرت بوده، روندی صعودی داشته است.
شاید بازارها بهتر از سیاستمداران بتوانند تحولات پیش رو را ارزیابی کنند.
