تاریخ

در نسبت قدرت و عدالت

دو گفتمان، دو رویکرد نگاهی به تحولات صدر اسلام در گفت‎وگو با غلامرضا ظریفیان مهدی غنی/ چشم‌انداز ایران: در شماره پیشین چشم‌انداز ایران، دکتر ظریفیان، استاد تاریخ دانشگاه تهران، از انحرافی سخن گفت که در جامعه عرب پس از رحلت پیامبر شکل گرفت و به نام «جنگ‌های رده» معروف شد. بعد از آن هم فتوحات و لشکرکشی‌هایی صورت گرفت که موجب احیای فرهنگ قبیله‌گرایی و…
بیشتر

چگونه قدرت به جای عدالت نشست؟

گفت‌وگو با غلامرضا ظریفیان دکتر غلامرضا ظریفیان استاد بازنشسته گروه تاریخ در دانشگاه تهران است. وی سالیانی در مصدر مدیرکل و معاون وزیر علوم خدمت کرد، اما از نوادر مدیرانی بود که به جای اشغال هم‌زمان پست‌های هرچه بیشتر و کیفیت پایین مدیریت، در هرمسئولیتی که بود بسیار جدی و مسئولانه کار خود را انجام می‌داد و از شجاعت اخلاقی لازم نیز برخوردار بود تا…
بیشتر

از نوفل‌لوشاتو تا پیچ توبه زندان اوین

احمد غضنفرپور خاطره‌نویسی آقای غضنفرپور از آن منظر ارزشمند و مفید است که ایشان با صداقت و انصاف وقایع را بیان می‌کنند. منافع گروهی، جناحی یا شخصی در میان نیست که تاریخ را مطابق میل خود روایت کند. این نگاه صادقانه به گذشته امروز بسیار به کار آید تا درک کنیم از چه مسیری گذشتیم تا به اینجا رسیدیم. در شماره گذشته و این شماره،…
بیشتر

حماسه‌ای در اوج بحران

نگاهی به دوران فردوسی غلامرضا فروتن* هم افراد بر جامعه خود اثر می‌گذارند و هم جامعه بر روی افراد و دوره‌اش اثرگذار است. این یک رابطه علمی در زندگی و جامعه است. اگر بتوانیم اثرات دوره فردوسی را بر شخصیت او ببینیم، آنگاه می‌توانیم از تأثیر منظومه و کار فردوسی هم ارزیابی دقیق‌تری به دست آوریم. هر دوره یا دوران حدود هشتاد تا صد سال…
بیشتر

نفت و نریمان

  بازنگری نطق‌های سید محمود نریمان درباره نفت در مذاکرات مجلس شورای ملی  احمد شعبانی* پیش‌درآمد درباره خصایل والای سید محمود نریمان و همیاری مستمر وی با دکتر محمد مصدق، کم و بیش به نحوی پراکنده و بی‌انتظام در متون تاریخی و مصاحبه‌های سیاسی در طول سالیان اخیر مطالبی بازتاب یافته و حتی متن ادبی یگانه‌ای به روایت یکی از منتقدان ادبی به قلم آمده که…
بیشتر

زمانی که زشتی مداخله خارجی فرو بریزد!

فرید دهدزی رضا پهلوی در میزگردی در شبکه من‌وتو در ۲۶ دی‌ماه ۱۴۰۱ در گفت‌وگو با تینا قاضی‌زاده مطالبی را بیان کرد که نه‌تنها نافی اصل استقلال ملّی است که مصداق بارز ترویج وابستگی و تحریک بیگانه به مداخله در کشور است. انتخاب روز ۲۶ دی‌ماه، سالروز گریز محمدرضا پهلوی از میهن، برای بیان نظرات فرزند ایشان هم جای درنگ دارد! زاویه نقد مجاهدین خلق…
بیشتر

نقطه‌عطف تاریخی

مهدی غنی جوان‌ترها که در سه دهه اخیر به دنیا آمده‌اند، حق دارند باور نکنند، اما پدربزرگ‌ها به یاد دارند سال 1357 هم‌زمان با سرنگونی رژیم پهلوی، چه اقبالی نسبت به روحانیت ایجاد شده بود. پیش از آن مردم مسلمان برای امور خصوصی و عبادی خود ازجمله عقد ازدواج و طلاق، تشخیص حلال و حرام، مناسک حج و عبادات و… به آن‌ها مراجعه می‌کردند، اما…
بیشتر

میراث دکتر مصدق: پاسخ به نقدها

نیکلا گرجستانی[*] این مقاله برگرفته از کتاب نگارنده با عنوان فراتر از زمانه خود است که به زبان انگلیسی نوشته شده است.[1] جلد نخست این کتاب درباره میراث سیاسی زنده‌یاد دکتر محمد مصدق است. دکتر محمد مصدق زاده قرن نوزدهم بود، در قرن بیستم زیست و دیدگاه‌های او در قرن بیست‌ویکم متداول شد. او یکی از میهن‌دوست‌ترین، بااخلاق‌ترین و پاکدست‌ترین رهبران ایران در طول تاریخ دو…
بیشتر

از نوفل‌لوشاتو تا پیچ توبه زندان اوین

خاطرات احمد غضنفرپور #بخش_شانزدهم دکتر احمد غضنفرپور کار بزرگی کرد که باید قدر دانسته شود. او از نادر کسانی است که خاطرات پس از انقلاب خود را به رشته تحریر درآورد. آن هم روایتی صادقانه که به سادگی برای خواننده قابل درک و فهم است. در شماره‌های گذشته ایشان از فعالیت‌های پیش از انقلاب در خارج کشور شروع کرد و گام‌به‌گام تا عزل دکتر بنی‌صدر…
بیشتر

نقش سومکا و رهبر آن در نهضت ملی کردن نفت

 بهمن شعبان‌زاده لمر #بخش_دوم در بخش اول این نوشته به سرگذشت و سیر زندگی داوود منشی‌زاده، رهبر حزب سومکا، پرداختیم. اینک اهداف و آرمان‌های این حزب و نقش سیاسی آن در دوران نهضت ملی کردن نفت را می‌خوانید: *** اندیشه‌ها و اهداف سومکا برنامه و اهداف حزب سومکا به‌طور پراکنده در نشریه سومکا آمده است که هرکدام از آن‌ها با شرح و تفسیر بیشتری همراه…
بیشتر

عاقبت ارزان‌فروشی

 گفت‌وگو با ناصر کمیلیان #بخش_پایانی در سه شماره پیشین، ناصر کمیلیان از آشنایی خود با جهان‌پهلوان تختی و مبارزات ملی در دوره دکتر مصدق و پس از آن گفت. سپس وضعیت آشفته ‌بازار پس از پیروزی انقلاب و تجربه برخوردش با مافیای اقتصادی آن دوران را تشریح کرد و در ادامه به دوره ریاست‌جمهوری دکتر بنی‌صدر رسید و ادامه آن اقدامات را در دولت ایشان…
بیشتر

روایت‌های سه‌گانه از اعتصاب پالایشگاه نفت آبادان در 1308 هجری شمسی

 احمد شعبانی   مقدمه  اندکی کمتر از یک قرن پیش در 1308 هجری شمسی، در صنایع نفت جنوب کشور و به نحو دقیق‌تر در بین کارگران نفتی آبادان حرکتی مردمی برای احقاق حقوق صنفی ظاهر شد که پیش‌درآمد نوعی فهم و شعور از حرکت جمعی تلقی می‌شود. لیکن کارفرمایان و صاحبان صنعت مزبور، این رویداد را با رنگ و بوی سیاسی برای مدیران ارشد خود…
بیشتر