تاریخ

انقلاب واکنش به فساد حاکمیت بود

  محمود نکوروح در این نوشتار که برگرفته از مشاهدات و خاطرات من است، نگاهی به سیر کلی جامعه ایران از کودتای 28 مرداد سال 3213 تا پیروزی انقلاب و بعد از آن کرده‌ام. به امید آنکه با شناخت درست و واقعی رویدادها، بتوانیم راهی درست برای آینده جست‌وجو کنیم.   پس از کودتا آن روز که کودتاگران حکومت ملی دکتر مصدق را سرنگون کردند…
بیشتر
پایان كار دكتر بنی صدر

پایان کار دکتر بنی ‎صدر

  خاطرات احمد غضنفرپور بخش پانزدهم آقای غضنفرپور که از کنشگران دوران انقلاب و پس از آن بودند، خود از نزدیک شاهد و ناظر رویدادهایی بودند که بازگویی آن‎ها برای نسل جوان کشور روزنه‎های تازه‎ای را می‎گشاید تا روند حوادث را واقعی‎تر ارزیابی کنند. خاطرات ایشان از این جهت اهمیت دارد که از زاویه‎ای متفاوت از روایات رسمی و رایج مسائل را بازگو می‎کنند. مسلم…
بیشتر

روحت شاد! رضاخان یا ستارخان؟

  مهدی غنی در نوشته پیش‎رو با تکیه بر یک مسئله امروزین، کارنامه دو شخصیت تاریخی رضاشاه و ستارخان را مرور می‎کنیم. در زبان فارسی ضرب‎المثلی قدیمی داریم: «هرچه آید سال نو، گوییم دریغ از پارسال». این گفته نشان می‎دهد مردم در شرایطی بوده‎اند که روند اوضاع رو به وخامت بوده و امیدی به آینده بهتر نداشته‎اند و حسرت گذشته را می‎خوردند. ضمناً نشان‎دهنده این…
بیشتر

نهضت جنگل و شیوه تولید آن

  غلامرضا فروتن فومنی درباره نهضت جنگل پژوهش‌های متعدد و متفاوتی انجام شده و کتاب‌هایی نیز منتشر شده است و هریک از آن‌ها از منظری و زاویه‌ای به این جنبش خودجوش نگریسته‌اند. در مطلب زیر نویسنده که سالیانی است در این باره به تحقیق و پژوهش مشغول است، کوشیده شیوه تولید نهضت جنگل و نگاه اقتصادی میرزا کوچک را توضیح دهد.       «چون…
بیشتر

چالش گفتارها در اعلام سلطنت پهلوی و انقراض قاجاریه

  بخش دوم امیرحسین ترکش‎دوز: «اعلام انقراض قاجاریه و واگذاردن حکومت موقت به رضا پهلوی تا تشکیل مجلس مؤسسان»، مفاد ماده‎واحده‎ای بود که نهم آبان ماه 1304 در پنجمین دوره مجلس شورای ملی به تصویب رسید. موضوع مقاله حاضر، جریان مذاکرات و مجموعه گفتارهایی است که از سوی موافقان و مخالفان، در جلسه مزبور ارائه شد. در قسمت پیش1 به کودتای اسفند 1299 اشاره شد…
بیشتر

اقتصاد سیاسی ایران در دوره پهلوی

  گفت‌وگو با عباس حاتمی امیرحسین ترکش‌دوز: آیا دوران پهلوی اقتصاد ایران در مسیر توسعه بود؟ سیستم اقتصادی حاکم از کدام مدل اقتصادی پیروی می‌کرد؟ دخالت حکومت در اقتصاد و آزادی کنشگران اقتصادی از نسبتی منطقی و متعادل برخوردار بود؟ عملکرد اقتصادی حاکمیت چه نقشی در زمینه‌سازی انقلاب 57 داشت؟ دکتر عباس حاتمی، عضو هیئت‌علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه اصفهان، در گفت‌وگوی زیر به این…
بیشتر

بی‌ثباتی و تداوم ‎ناپذیری دولت

  مناسبات بین دولت و جامعه از دوره قاجار تا پهلوی دوم علیرضا بی‌زبان   نوشتار حاضر بر این باور است که دولت‌ها یا نظام‌های سیاسی پیش و پس از انقلاب مشروطه تا انقلاب 1357 نتوانستند روند تضعیف تدریجی ساختار و قدرت عاملیت دولت را متوقف کنند و ظرفیت و توانمندی نهادی لازم برای تأسیس نظم یا ثبات سیاسی پایدار را ارتقا دهند. روندی که…
بیشتر

واکاوی «عصر زرین»

  اثرات متقابل اسلام و ایران در گفت‎‎گو با دکتر ابوالحسن فیّاض‌انوش امیرحسین ترکش‎دوز: اثرات متقابل ایران و اسلام از دیرباز مورد توجه اندیشمندان ایرانی بوده و همچنان این موضوع در مباحث تاریخی اهمیت خود را حفظ کرده است. ابوالحسن فیاض انوش، متولد 1348 در اصفهان است. وی دارای دکترای تاریخ با گرایش ایران پس از اسلام و عضو هیئت‎ علمی دانشگاه اصفهان است و…
بیشتر

طرح عدم کفایت رئیس‌جمهور

  خاطرات احمد غضنفرپور بخش چهاردهم   در شماره پیشین موضوع نوار حسن آیت و طرح آن‌ها برای برکناری بنی‌صدر و پیامدهای آن مطرح شد و آقای غضنفرپور تحت عنوان نقشه راه تدریجی سقوط بنی‌صدر مشاهدات خود را در مورد عوامل و زمینه‌های برکناری وی ذکر کردند. در این بخش که دنباله بخش پیشین است به مذاکرات مجلس شورای اسلامی در این رابطه پرداخته شده…
بیشتر

فضای انقلاب و مواضع شاپور بختیار

  نامه به آیت‌الله خمینی فرید دهدزی   پیشگفتار دورانی را سپری می‌کنیم که برخی مورخان، تاریخ ایران را از دریچه اکنون می‌نگرند. در این نگرش برخی خائن و برخی دیگر خادم قلمداد می‌شوند. به‌ویژه این نگرش در مورد انقلاب ایران بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد. نخست اینکه مردم ایران را در آن بزنگاه نادان و بی‌اطلاع جلوه می‌دهند. دوم اینکه این انقلاب را نه…
بیشتر

نفوذی چه می‌کند؟

  تجربیات نفوذ و آلودگی‌های امنیتی #بخش_سوم مهدی غنی   یکی از معضلات مربوط به نفوذی‌های دشمن در صفوف خودی دشواری شناسایی این عناصر است. طبیعی است این افراد با توجه به تجربیات و آموزش‌هایی که می‌بینند و هنری که دارند بسیار پیچیده عمل می‌کنند و از شخصیت‌های چندگانه‌ای برخوردارند و با افراد مختلف می‌توانند مطابق با گرایش و خلقیاتشان رابطه برقرار کنند و به…
بیشتر

چالش گفتارها در «اعلام سلطنت پهلوی و انقراض قاجاریه»

حسین ترکش‌دوز #بخش_اول مقدمه «انقراض سلسله قاجاریه» از زوایای مختلف قابلیت بررسی دارد. اگر این «انقراض» را صرفاً به‌عنوان زوال یک صورت‌بندی سیاسی-حقوقی خاص در نظر بگیریم، برای تبیین آن می‌توان به سازوکارهای زوال در ساختار درونی قدرت سیاسی، چگونگی توزیع قدرت، نحوه اعمال قدرت و نسبت کارگزار و ساختار در صورت‌بندی مزبور پرداخت. علاوه بر اینکه با رویکردی جامعه‌شناختی، می‌توان ساختار قدرت سیاسی را…
بیشتر