تاریخ

خلع ید، اقتدار ملی ایرانیان

ناصر تکمیل همایون درآمد پیش از ورود به بحث اصلی به چند نکته اساسی باید اشاره کرد: نخست اینکه مجلس شورای ملی ایران در تاریخ 9/2/1330 «قانون 9 ماده‌ای» طرز اجرای ملی شدن صنعت نفت را تصویب کرد. شیوه اجرای آن حداکثر سلامت و آرامش کامل در «اجرای برنامه خلع ید» بود و با بودن این قانون و اجرای آن هیچ‌گونه تعرض به اصل ملی…
بیشتر

پیروزی اولین رئیس‌جمهور و آغاز درگیری‌ها

احمد غضنفرپور #بخش_دوازدهم در بخش یازدهم گفته شد پس از یک بحث طولانی که آقای بنی‌صدر با آمدن زودهنگام به عرصه انتخابات مخالف، ولی اعضای گروه به‌شدت موافق بودند، همگی به این نتیجه رسیدند که باید به‌طور جدی و سازمان‌یافته خود را برای کارزار انتخاباتی آماده کنند. از آن لحظه به بعد درگیری‌های پنهان و آشکار آغاز شد. چنان‌که آقای بنی‌صدر که تا پیش از…
بیشتر

صورت مذاکرات شورای انقلاب (2)

پنجشنبه دهم اسفند 1358 ترکیب شورای انقلاب، تکلیف اموال دربار پهلوی حسین رفیعی نیابت آقای بهشتی در شورای انقلاب، تصویب شد. ریاست با آقای طالقانی و دکتر شیبانی منشی است. موسوی اردبیلی: در مسئله رفراندوم تغییر رژیم دو نظر است: یکی؛ آری جمهوری، نه سلطنت. بعد تشکیل مجلس مؤسسان. دیگری؛ قانون اساسی تکمیل شود و اصل مسئله یک‌جا به رأی گذاشته شود. اگر قانون اساسی…
بیشتر

راه رفته؛ توشه راه پیش‌رو

ناصر حریری ناصر حریری، در سال 1320 در بابل چشم به جهان گشود. وی دبیر آموزش و پرورش بود. همچنین سرپرست انجمن حمایت از سرطانی‌هاست. ایشان هم‌زمان کار پژوهش در تاریخ و ادبیات ایران‌زمین را دنبال کرده و آثار متنوعی نیز خلق کرده است. حریری در سال 1383 به‌عنوان پیشکسوت فرهنگی نمونه شناخته شد. ازجمله آثار وی سری گفت‌وگوها با احمد شاملو، اخوان ثالث، نجف…
بیشتر

دولتی برای ملت

آغاز زمامداری دكتر محمد مصدق در دوازدهم اردیبهشت 1331 ناصر تکمیل همایون درآمد یکی از روش‌های استعماری و سلطه‌جویانه کانون‌های قدرت اروپایی، انعقاد توافقنامه‌ها و قراردادهایی با سیاست‌گذاران کم و بیش ناآگاه مشرق‌زمین بوده است که سال‌های بعد چگونگی آن آشکار می‌شده است. ماهیت پاره‌ای از این قراردادها، همانند قرارداد رژی (تنباکو)، یا قرارداد 1919 وثوق‌الدوله آن‌چنان روشن بوده که در اندک زمانی واکنش جامعه…
بیشتر

طالقانی گفت عفو عمومی بدهید

گفت‌وگو با محمد ترکمان #بخش_سوم محمد ترکمان، پژوهشگر پرتلاش تاریخ معاصر ایران، در دو گفت‌وگوی گذشته از تجربه مبارزات پیش از انقلاب و نیز فعالیت‌های خارج کشور گفت و اینکه چگونه به سمت تاریخ‌پژوهی روی آورده است. در بخش حاضر، محتوای آثار ایشان بررسی می‌شود که مروری اجمالی بر تاریخ معاصر ایران است. در بخش قبلی گفت‌وگو قدری درباره سیر مطالعاتی و فکری خودتان پیش…
بیشتر

پس از پرواز انقلاب: یک بستر و دو رؤیا

احمد غضنفرپور #بخش_یازدهم اختلاف‌ها و تنش‌های سالیان پس از پیروزی انقلاب، از مهم‌ترین و اثرگذارترین مسائلی است که هنوز آسیب‌شناسی و بررسی دقیقی نشده است. مسلماً داشتن اطلاعات درست از وقایع آن دوران اولین گام برای رسیدن به تحلیل آن ایام است. این بخش از خاطرات و مشاهدات احمد غضنفرپور می‌تواند تا حدودی ما را به آن فضا برده و با مسیر وقایع آشنا کند.…
بیشتر

صورت مذاکرات شورای انقلاب (1)

هشتم اسفند 1357 حسین رفیعی آنچه در شورای انقلاب گذشته و تصمیماتی که گرفته شده، اکنون به‌عنوان امری تاریخی تلقی می‌شود که ارتباطی با مسائل امروز ندارد؛ اما از جهتی قابل‌تأمل است که از میان گفت‌وگوهای آن می‌توان هم به مسائل و درگیری‌های آن زمان کشور پی برد وهم دغدغه‌ها و نگرانی‌ها و حساسیت‌های رهبران اولیه را از خلال گفت‌وگوها دریافت. از این‌رو از شماره…
بیشتر

رادمردی از تبار صبر و پیروزی

به یاد 14 اسفند ناصر تکمیل همایون سال 1345 ملت ایران یکی از بزرگمردان تاریخ خود را از دست داد. دکتر مصدق درحالی‌که همچنان در حصر بود و به بیماری سرطان دهان مبتلا شده بود، حاضر نشد برای معالجه به خارج کشور برود یا پزشک خارجی برای درمانش بیاورند و سرانجام در 14 اسفند در بیمارستان نجمیه درگذشت. ناصر تکمیل همایون به این مناسبت یادداشتی…
بیشتر

9 اسفند کودتا علیه دکتر مصدق

دسیسه قتل دکتر مصدق؛ پیشنهاد دربار یا دولت امریکا! فرید دهدزی پادشاه در ۲ اسفند ۱۳۳۱ از طریق حسین علاء به دکتر مصدق اطلاع می‌دهد در چند روز آتی، شاه قصد سفر به خارج از کشور را دارد و از مصدق می‌خواهد که این امر تا روز سفر پوشیده بماند و همچنین هنگام سفر از سوی دولت آیین تشریفاتی برگزار شود. به همین خاطر ساعتی…
بیشتر

تراژدی قانون‌گرایی

خدا در برابر قانون و مردم #بخش_ششم مهدی غنی برخی چنین تصور می‌کنند قانون اساسی مشروطه الگوی حکومتی غیرمذهبی بود. همچنین کم نیستند کسانی که گمان می‌کنند رژیم پهلوی ضد خدا و مخالف مناسک و مراسم مذهبی بوده و از همین رو در سال 1357 مردم حکومتی مذهبی را بر سر کار آوردند. نوشته پیش‌رو این باور را به چالش کشیده و بر این مدعاست…
بیشتر

پیوند ایران‌دوستی و اسلام‌گرایی

گفت‌وگو با محمد ترکمان #بخش_دوم محمد ترکمان ازجمله پژوهشگران تاریخ معاصر ایران است که اغلب پژوهش‌هایش برخاسته از دغدغه‌های درونی و نیازهای زمانه‌اش بود. در بخش اول او از فعالیت‌های دوران دبیرستان و نوجوانی خویش گفت و فضای مجامع مذهبی دهه 40 را ترسیم کرد. در این بخش او از فضای سیاسی ایرانیان مقیم فرانسه در دهه 50 و اوایل انقلاب سخن گفته است. دیدن…
بیشتر