مقالات

آیت‌ا‌لله منتظری، مخالفان وفاق ملی

عمادالدین باقی روز ۲۹ آذر ۱۴۰۳، مصادف با پانزدهمین سالگرد عروج آیت‌ا‌لله منتظری بود. به همین مناسبت آقای عمادالدین باقی در محفل محدودی از فرهیختگان و علاقه‌م‌ندان به آیت‌ا‌لله منتظری، به ارزیابی عملکرد ایشان پرداخت. از آنجا که مطالب راهبردی مهمی در رثای ایشان بود چشم‌ا‌نداز ایران بر آن شد سخنان ایشان را در این شماره منتشر کند. سخنان من بیشتر جنبه فتح باب دارد…
بیشتر

پیام عبدالله اوجالان، تزلزل ساختار سازمانی و استهلاک ایدئولوژی پ‌ک‌ک

(تصویر بالا، گفتگوی احسان هوشمند با عثمان اوجالان، برادر عبدالله اوجالان) گفت‌وگوی مطالعات مرز با احسان هوشمند – بخش بیست‌وچهارم سیر شتابان تحولات حوزه کردی در ترکیه و سوریه موجب شده در گفت‌وگوی حاضر دوباره بر این تحولات متمرکز شویم و در ادامه سلسله گفت‌وگوهای مطالعات مرز با احسان هوشمند، پژوهشگر و محقق مطالعات قومی به بررسی ابعاد تحولات در ترکیه و سوریه و احتمال…
بیشتر

درخشان‌ترین دوره تاریخ ایران

گفت‌وگو با اکبر ثبوت با توجه به تحقیقات تاریخی که انجام داده‌اید، درخشان‌ترین دوره تاریخ ایران به لحاظ فرهنگی چه مقطعی بوده و چه عواملی سبب آن شده است؟ به نظر من در تاریخ ایران دو سلسله نقش مثبت‌تری از دیگر سلسله‌ها داشتند و سیاست‌هایشان موجب شده که ما وضعیت درخشانی داشته باشیم. بیش از پنجاه سال پیش وقتی متن مکتوب سخنرانی شادروان استاد مجتبی…
بیشتر

بی‌تفاوتی سیاسی و اجتماعی

گفت‌وگو با فاطمه علمدار حسین موسوی بی‌تفاوتی سیاسی و اجتماعی به‌عنوان یکی از پدیده‌های قابل‌توجه در جوامع معاصر، مفهومی چندوجهی است که با دوری و مشارکت نکردن افراد در مسائل عمومی و امور جمعی تعریف می‌شود. این پدیده زمانی رخ می‌دهد که بخش قابل‌توجهی از افراد جامعه به جای نشان دادن واکنش‌های فعال و مؤثر، رویکردی منفعلانه در قبال مسائل سیاسی، اجتماعی و حتی فرهنگی…
بیشتر

عیدِ فلسفه: یک روایت مدنی؛ آموزش مدنی در فلسفه اسلامی چه پیامی برای زمانه معاصر دارد؟

امیرعلی مالکی یک عیدِ فلسفی فلسفه‌ورزی چون لحظه «عید» است؛ به مانند بودن در موقعیتی که در آن افرادی می‌خواهند با یکدیگر بر اساس موقعیتی که در آن حضور دارند ارتباط برقرار کنند. با این حال، مفاهمه در اینجا به‌منظور رد و بدل کردن یک‌سری واژگان مشخص و تخصصی نیست، بلکه بیشتر به «باهم بودن» و «سهیم بودن» در یک موقعیت ویژه که می‌توان آن…
بیشتر

مقاومت یا نیابت؟

لطف‌الله میثمی این روزها بیشتر گفت‌وگوها حول جنگ و عوارض آن شکل می‌گیرد. همه با خشونت و جنگ مخالف‌اند؛ در منطقه خاورمیانه، تضادها و تناقض‌هایی بین اسرائیل و فلسطینی‌ها، حزب‌الله لبنان و ایران وجود دارد. واقع‌بینی سیاسی ایجاب می‌کند فضای غبارآلود به فضای شفاف تبدیل شود تا اگر تضاد یا جنگی وجود دارد، مرز درست و نادرست معلوم شود و خونی بحق یا ناحق ریخته…
بیشتر

چگونه یک انقلاب با علوم انسانی آغاز و با علوم فنی به پایان می‌رسد؟

احمد فعال/جامعه‌شناس این مقاله کوششی برای پاسخ به این پرسش مهم و اساسی است که چرا علوم انسانی در کشورهایی که دچار انقلاب می‌شوند پس از گذران یک دوره به وادی فراموشی سپرده می‌شوند و حتی بعضی از گرایش‌ها به دشمنی با علوم انسانی برمی‌خیزند؟ چرا سیستم‌های انقلابی به جای گرایش به علوم انسانی، به علوم فنی و مهندسی روی می‌آورند؟ آیا انقلاب سرانجام در…
بیشتر

تعبیر یک خواب؛ نگاهی به جنبش‌های اجتماعی در ایران

گفت‌وگو با پرویز پیران مهدی فخرزاده: سال‌های اخیر، خاورمیانه، درگیر خیزش‌ها و جنبش‌های مختلف بوده است. برخی از این جنبش‌ها نتایجی هم به بار آورده و گاهی در برخی از کشورها به تغییر منتهی شده است، هرچند این تغییرات نیز سرنوشت عجیبی پیدا کرده‌اند. در ایران نیز در این سال‌ها شاهد خیزش‌های مختلفی بودیم. جدای از این خیزش‌ها، حرکت‌های اعتراضی مستمر نیز از سوی بازنشستگان،…
بیشتر

سیری در تاریخچه تروریسم در جنوب آسیا (بخش سوم)

محمدرضا کربلایی تروریسم در جنوب آسیا، پدیده‌ای سیاسی و ژئوپلیتیک است که در پنجاه سال گذشته در رقابت بین قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی مورد استفاده قرار گرفته است. تا پیش از سال ۱۳۵۳ که «جوانان مسلمان افغانستان» تحت فشار پاکستان برای اقدام نظامی علیه حکومت وقت افغانستان به ریاست‎جمهوری سردار داوود خان، به انتخاب گزینه «نظامی» وادار شدند، سنت مبارزه مدنی و خشونت‌پرهیز در منطقه…
بیشتر

رمزگشایی از پایداری حزب‌الله و حماس در مقابل ترور

نویسنده: محمد احمدی/ پژوهشگر گسترش دامنه جنگ اسرائیل در ماه‌های سپتامبر و اکتبر ۲۰۲۴، ابعاد جدیدی را به جنگ با حزب‌الله، حماس و متحدان آن‌ها افزود، با این امید که ضربات شدیدتری را به دشمنان خود وارد کرده و با ادعای پیروزی، عزم و اراده آن‌ها را در هم شکسته تا روحیه ارتش خود را بازسازی کند. این ضربات شامل موارد زیر است: انفجار پیجرها…
بیشتر

بحران زیست‌بومی نظام سرمایه‌داری (کاپیتالیسم) و بقای بشریت

هری مگداف و پل ام.سویزی برگردان: نرگس نادمی 2024, volume 75, November 11, (April 2024)   هری مگداف از سال ۱۹۶۹ تا ۲۰۰۶ سردبیر مشترک مجله‌ی مانتلی ریویو بود. پل ام. سوئیزی یکی از بنیان‌گذاران مجله‌ی مانتلی ریویو (به همراه لئو هوبرمن) و سردبیر مشترک این مجله از سال ۱۹۴۹ تا ۲۰۰۴ بود. این مقاله از بخش «یادداشت‌های سردبیران» شماره‌ی اکتبر ۱۹۹۲ مجله‌ی مانتلی ریویو…
بیشتر

راهبرد ممکن

لطف‌الله میثمی اول حضرت زهرا(س) در روزهای پایانی زندگی پیامبر اکرم(ص) بسیار اندوهگین بودند و به پدرشان می‌گفتند اگر شما بروید، دیگر راه آسمان؛ یعنی راه وحی بر ما بسته می‌شود. پیامبر اکرم(ص) در پاسخ ایشان را به این آیه از قرآن ارجاع دادند: «وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَی أَعْقَابِکُمْ»؛ محمد(ص) رسولی فرستاده خداست، قبل…
بیشتر