مقالات

شهر، بدون شهروندان

رحمان قهرمان‌پور/پژوهشگر از منظر علوم سیاسی بی‌تفاوتی یکی از جلوه‌های عدم مشارکت مدنی در یک جامعه است؛ یعنی زمانی که مردم به دلایلی (که در ادامه توضیح خواهیم داد) میل به مشارکت مدنی و ایفای نقش در شکل‌دهی به سرنوشت جمعی خود نداشته باشند یا از این مشارکت محروم شوند، ممکن است واکنش‌های مختلفی نشان دهند: یکی از این واکنش‌ها بی‌تفاوتی سیاسی و اجتماعی است؛…
بیشتر

پروژه توسعه جامعه محلی، بنیان توانمندسازی جامعه

گفت‌وگو با جواد دردکشان طیبه سلمانی شیک: امروزه در رویکردهای جدید توسعه از ظرفیت‌سازی در جامعه محلی به‌عنوان اصلی اساسی در پذیرش و اجرای برنامه‌ها نام برده می‏شود و به‌منظور ارتقای ظرفیت‏های جامعه محلی نیز بر فعالیت‏های سازمان‌‏های مردم‌نهاد تأکید بسیاری می‏شود. در گفت‌وگو با جواد دردکشان، مدیرعامل بنیاد توسعه کارآفرینی زنان و جوانان، به بررسی نقش این سازمان‌ها در فرآیند توسعه و توانمندسازی جامعه…
بیشتر

نفت؛ نعمت یا دردسر

گفت‌وگو با الله‌کرم میرزایی مرتضی نیساری: بیش از یک قرن از کشف نفت در ایران می‌گذرد و از آن پس این ماده سیاه بدبو نقش مهمی در اقتصاد ایران بازی کرده است. گروهی برآن‌اند هم‌زمان با این اکتشاف مشکلات این کشور هم شروع شد و پای کشورهای استعمارگر را به این کشور باز کرد و برخی نیز معتقدند این نعمت خدادادی است و باید از…
بیشتر

نبضی که هنوز می‌تپد؛ فراز و فرود حجاب در روزهای پرآشوب انقلاب

زینب احمدی شانزدهم تیرماه سال ۱۳۵۹، روزنامه‌ها به دو اطلاعیه مختلف اشاره کردند: یکی اطلاعیه شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران؛ و دیگری اطلاعیه رئیس‌جمهور وقت، ابوالحسن بنی‌صدر. اطلاعیه شورای انقلاب آیین‌نامه‌ای برای حضور زنان کارمند دولتی در ادارات دولتی طراحی کرده بود. در این اطلاعیه از کارمندان زن خواسته شده بود برای حفظ نظم و انضباط اداری، «در نحوه پوشش، ضوابط اسلامی» را رعایت کنند.…
بیشتر

آیت‌الله منتظری؛ نقد و توبه در اندیشه و عمل

جلال یوسفی نقد نظام‌مند تجربیات چند دهه اخیر از جانب فعالان سیاسی و اجتماعی یک نیاز و بلکه یک ضرورت در وضعیت کنونی ایران است و مهم‌ترین و اولین گام در این راستا انتقاد از خود است. در این مقاله، آیت‌الله منتظری به‌عنوان یک نمونه نادر در تاریخ معاصر که در زمان حیات خویش به این امر پرداخت به نحو اجمال بررسی می‎شود. مقدمه حلقه…
بیشتر

نوستالژی جای دیگر

جست‌وجوی سهراب شهید ثالث در میان یادداشت‌ها، گفته‌ها و نامه‌های برجای‌مانده از کارگردانی که در جهان خویش غریب بود. نسیم هدایتی سهراب شهید ثالث همان‌قدر که خیلی‌ها فیلم‌هایش را ندیده‌اند، به همان اندازه هم کسی درباره‌اش چیزی نمی‌داند. نه آنکه به‌طور کل او را ناشناخته بدانیم که کسی زندگی‌نامه‌ای اجمالی از او در ذهنش نداشته باشد، اما در مورد فیلمسازی که «طبیعت بی‌جان» را ساخته…
بیشتر

نگاهی به فیلم «علت مرگ: نامعلوم» به بهانه اکران پس از سه سال توقیف؛ امکان‌ناپذیری عدالت بدون قضاوت

سپند آرند؛ پژوهشگر وقتی قرار است از سینمای امروز ایران صحبت کنیم و فیلم‌هایی که روی پرده می‌رود، ناگزیر به یاد همه فیلم‌هایی می‌افتیم که در این سال‌ها با لودگی‌ها و طنزهایی سطحی، بی‌هیچ محتوای عمیقی، تنها در قالب صنعت سرگرمی تمام سینماها را اشغال کرده‌اند و سطح نازلی از محتوای فرهنگی را به جامعه تزریق می‌کنند. مخاطب جدی سینما، احتمالاً در سال‌های اخیر از…
بیشتر

جلوه‌هایی از انسان‌دوستی حافظ

بخش سوم و پایانی احمد کتابی گفتی از حافظ ما بوی ریا می‌آید / آفرین بر نفست باد که خوش بردی بوی (غزل ۴۷۵ دیوان حافظ به تصحیح دکتر خانلری، ص ۵۳۷) ۴-انتقادپذیری آمادگی آدمی برای پذیرش انتقادها و ایرادهای دیگران نسبت به خود، و شکل متعالی‌تر آن، مهیا بودن وی برای «انتقاد از خود» (auto criticism)، ازجمله عوامل مؤثری است که موجب توسعه و…
بیشتر

شرح درد اشتیاق؛ نگاهی به کتاب «مشرکی در خانواده پیامبر»

امین یاری این نوشته عصاره و بازنویسی کتاب بسیار زیبا و آموزنده مشرکی در خانواده پیامبر1 است که به قلم دو تن از اساتید برجسته دانشگاه، دکتر حسن محدثی گیلوایی و دکتر بیژن عبدالکریمی به رشته نگارش درآمده است. مخاطبان این کتاب دو گروه هستند: گروه اول، کسانی هستند که تحت تأثیر مکاتب و تبلیغات مختلف، رغبت چندانی به اسلام ندارند؛ و گروه دوم مسلمانانی…
بیشتر

ترامپ؛ آشوبگری در خدمت نظم نالیبرال

مهدی جامی اگر بخواهم خیلی خلاصه به وضعیت امریکا و جهان تحت رهبری ترامپ اشاره کنم، باید بگویم دوران غلبه ایده‌های آخرالزمانی است. جهان مطلوب ترامپ و ترامپیسم جهان فعلی نیست. آن‌ها می‌خواهند جهانی تازه بسازند. اندیشه ترامپی اندیشه‌ای رادیکال و آشوبگر است و برخلاف آنچه خاصه در ایران شایع است مسئله در حد و اندازه تجارت و معامله و بده بستان نیست. در این…
بیشتر

حاکمانی که صدای مردم خود را نشنیدند

بدرالسادات مفیدی سقوط بشار اسد در سوریه ظرف یازده روز در پی هجوم معارضان مسلح غافلگیرکننده بود؛ البته نه برای مردم سوریه و نه برای بازیگران پشت این رویداد مهم، بلکه بیش از هر کس دیگر شاید برای خود او! هرچند این رسم روزگار است و تاریخ سرشار از چنین غافلگیری‌ها برای حاکمانی است که نه صدای مردم خود را می‌شنوند و نه رنج آنان…
بیشتر

استبداد شاه عامل اصلی انقلاب بود

گفت‌وگو با دکتر همایون کاتوزیان فرید اسدی دهدزی «دکتر همایون کاتوزیان» نامی آشنا و البته صاحب‌نظر در چند قلمرو محسوب می‌شود. از قلمرو ادبیات کلاسیک و نوین تا علم اقتصاد و اقتصاد سیاسی، به‌ویژه تاریخ معاصر و همچنین صاحب‌نام در قلمرو نظریاتی درباره تاریخ ایران‌زمین. شاید مهم‌ترین وجه فکری ایشان نظریاتی است که از درون بررسی‌های تاریخی مطرح می‌کنند. کتاب‌هایی مانند نُه مقاله در جامعه‌شناسی…
بیشتر