مقالات

جنبش مشروطه را پاس بداریم

علی برزگر مشروطه نخستین جنبش مدنی در تاریخ ایران است که برای جایگزین کردن اراده انسان ایرانی به جای شاه در کانون قدرت حکومت پدید آمد. ریشه این جنبش در شکست‌های ایران از دولت روس تزاری در دوران پادشاهی فتحعلی شاه قاجار در سال‌های ۱۱۹۲-۱۱۸۳ و ۱۲۲۲-۱۲۲۰ بود که در آن روسیه بسیاری از سرزمین‌های ایران در قفقاز و آسیای میانه را گرفت. آغازگران این…
بیشتر

تجدید تقسیم مناطق نفوذ و پیچیدگی‌های امر سیاسی؛ تجربه مشروطه ایران

حسین آبادیان انقلاب مشروطه ایران به دنبال فراز و نشیب‌های فراوان و پس از دهه‌ها رقابت‌های استعماری بین قدرت‌های بزرگ به‌ویژه روسیه و انگلستان به پیروزی رسید. اگرچه برای بسیاری از کنشگران سیاسی ایران محدود کردن قدرت خودکامه شاه و شاهزادگان و دولتمردان قاجار در چاپ موازین قانونی و به رسمیت شناخته شده هدف اصلی مشروطه به شمار می‌رفت، اما قدرت‌های بزرگ جهانی در راستای…
بیشتر

پیدایش براندازی

 لطف‌الله میثمی سید محمد خاتمی در پایان دوران ریاست‌جمهوری خود، بدین مضمون ادعا کرد که هفت انتخابات رفراندوم‌گونه در چارچوب قانون اساسی و با نظارت شورای نگهبان برگزار شده است. او افزود مقام رهبری نیز آن را تأیید کرده‌اند، بدین معنا که آرای رفراندوم‌گونه مردم مورد تأیید مقام رهبری قرار گرفته است. خاتمی از این مقدمه نتیجه گرفت که اصلاحات بن‌بست ندارد و ۱۵ تا…
بیشتر

فهم جامعه‌شناختی خودکشی در اعضای کادر درمان

حسین نوری‌نیا عضو هیئت‌علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی      مگر چه مشکلی داشت؟ همه ما هنگام مواجهه با پدیده خودکشی، به‌ویژه در مورد آشنایان، ابتدا در پی یافتن دلایلی آشنا و ملموس هستیم تا این عمل ناگوار را برای خود توجیه کنیم. اولین پرسشی که به ذهن می‌آید این است: «چرا؟ چه مشکلی داشت یا از چه چیزی رنج می‌کشید؟» بعد سراغ…
بیشتر

دو نگاه و دو خدا

  مهدی غنی ایمان به واقعیت و هستی حکایت «ایمان به واقعیت و هستی» در نوشتار گذشته به اینجا رسید[1] که وجودی که به آن باور و یقین داریم نمی‌تواند به چیزی غیرخود وابسته، مشروط و متکی باشد. همچنین نمی‌تواند محدود و محصور باشد، چراکه غیرهستی چیزی نیست که او را محدود یا مشروط کند.[2] به همین دلیل ساده وقتی به هستی توجه می‌کنیم، او…
بیشتر

ریشه این همه درد بی‌درمان

نگاهی به کتاب «نابرابری با ما چه می‌کند»     زینب احمدی پاییز سال ۱۴۰۰، صفحه حوادث روزنامه‌ها خبر مرگ دو نفر را منتشر کردند. دو راننده در اثر پرتاب سنگ روی شیشه خودروشان جان باختند. پرتاب سنگ به خودروها، از روی پل‌هایی که بر فراز اتوبان‌ها وجود داشت، انجام می‌گرفت. هدف‌هایی بسیار بیش از این دو نفر برای سنگ‌ها گزارش شده بود، اما دو…
بیشتر

زنان له و علیه جنبش ملی شدن صنعت نفت

سیمین کاظمی/ جامعه‌شناس و پژوهشگر مسائل زنان   دو ویژگیِ تاریخ‌نگاری، نقش زنان را نامرئی کرده و بررسی جایگاه آنان در تحولات اجتماعی را دشوار کرده است: نخست اینکه تاریخ، تاریخی مذکر است؛ یعنی عمدتاً درباره مردان، برای مردان و به دست مردان نوشته شده یا روایت شده است؛ و دوم، تمرکز تاریخ بر شخصیت‌ها و نخبگان است و از آنجا که زنان در شمار…
بیشتر

ضرورت ارتقای وزنه خرد در فقه بر اساس حکمت الهی

عکس اصلی: خواب زدگی خرد هیولا را بیدار می‌کند اثر فرانسیسکو گویا مجید بزرگمهری استاد دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) مقدمه: فقهای شیعه -حداقل از زمان تدوین رسمی قواعد اصول فقه در نظام فقاهت شیعی در قرن چهارم هجری- بر استنباط احکام عملی از طریق چهار منبع تأکید داشته‌اند که عبارت‌اند از: قرآن، سنت، عقل و اجماع. نقش خرد در این سرا، نه از باب…
بیشتر

عمق راهبردی ترکیه در بوته آزمون

محمدرضا کربلایی سفر عبدالله گل، رئیس‌جمهور وقت ترکیه، به تهران در ۲۵ بهمن سال ۱۳۸۹ و دیدار او با مقامات جمهوری اسلامی، از رابطه دوستانه‌ای که بین ترکیه و ایران پس از به دست گرفتن قدرت توسط حزب عدالت و توسعه ایجاد شده بود، حکایت می‌کرد. در سال پیش از آن یعنی ۱۸ آبان ۱۳۸۸‌ رئیس‌جمهور ایران، محمود احمدی‌نژاد، که برای شرکت در نشست اقتصادی…
بیشتر

دوزخ به‌مثابه تجربه جدایی از خداوند از منظر پل تیلیش

(شرح تصویر: نقاشی جهنم، اثر ویلیام آدولف بوگرو، ۱۸۵۰)   احمد علوی مقدمه پرسش درباره چیستی و هستی دوزخ یا جهنم از دیرباز تاکنون، یکی از چالش‌برانگیزترین مباحث میان متکلمان متقدم و متأخر مسلمان و مسیحی بوده است. برخی از این متکلمان دوزخ یا جهنم را جسمانی دانسته‌اند حال آنکه بنا به تأویل دیگری سرشت دوزخ غیر جسمانی و روانی است. از سوی دیگر، عذاب…
بیشتر

گذار به الهیات نوین؟

  علی‌اکبر احمدی افرمجانی (استاد فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی) علی بیاتی: متن پیش‌رو، نسخه بازنویسی‌شده سخنرانی دکتر علی‌اکبر احمدی افرمجانی، استاد دانشگاه علامه طباطبایی با نام «گذار به الهیات نوین؟» است که در تاریخ ۱۱ اردیبهشت‌ماه  1389برای گروهی از دانشجویان دوره دکتری فلسفه دین پژوهشگاه علوم انسانی ایراد شده است. دکتر احمدی در این بحث، در پی بررسی و طرح یک پرسش بنیادین است و…
بیشتر

روایت فیلسوفی «زد»، از فلسفه‌ای «زد»؛ گادامر، ارسطو و مسکویه رازی چه مقدار «زد» می‌توانند بیندیشند؟

امیرعلی مالکی   مانیفستی کوتاه برای «زد فلسفیدن» چرا زد نفلسفیم؟ در فلسفه، چون همه ‌جا، دیگر «جایی برای پیرمردها» نیست! فلسفه میدانی برای «شدن» و «ماندن» است، نه پناهگاهی زیرزمینی برای پیرمردهایی که در ذهن‌های خاک خورده و «ساکنِ» خود سودای فوتبالیست شدن را بر فیلسوف بودن ترجیح می‌دهند (چه حیف، دیگر مدت مدیدی است که دیر شده). البته، فیلسوف، شاید در روایتِ مدنظر…
بیشتر