اندیشه

چند کلمه درباره کتابِ «یک کلمه»

امین یاری اگر قانون مبتنی بر حق شهروندی باشد هم زمینه مشارکت همه شهروندان را در چرخه حکمرانی فراهم می‌کند و هم دسترسی به توسعه پایدار و موزون را. از مستشارالدوله تا آیت‌الله منتظری ملت ما به دستاورد بزرگی رسیده و آن صورت‌بندی قرآنی و فقهی حق شهروندی ا‌ست که توسط آیت‌الله منتظری انجام شده است؛ بنابراین حق شهروندی هم جنبه دینی دارد و هم…
بیشتر

پدیدارشناسی واژه «وحی» در ادبیات شاعران پیشابعثت

احمد علوی واژه «وحی» از ریشه سه‌حرفی «و-ح-ی» در زبان عربی گرفته شده است که بنا به فرهنگ‌های معتبر عربی در اصل به معنای «اشاره سریع»، «الهام»، یا «انتقال پیام پنهانی با شتاب و سرعت و غیرمستقیم» است. لغت‌شناسان عرب مانند ابن‌فارس در معجم مقاییس اللغه و الراغب اصفهانی در المفردات فی غریب القرآن این ریشه را به مفهوم «سرعت در ابلاغ» یا «ارتباط پنهانی»…
بیشتر

روشنفکران ایران و مسئله فلسطین

  اکبر ثبوت دو سال و اندی پیش، من در یک پژوهش گسترده، گفتارها، نوشتارها و گزارش عملکردهای روشنفکران ایران درباره مسئله فلسطین و اشغال و غصب آن سرزمین را فراهم آوردم. دوست عزیزم مهندس لطف‌الله میثمی که در جریان این کار قرار گرفت به یاریم شتافت تا با همکاری یکی از همکاران مطبوعاتی در جلسات متعدد، بخش‌هایی از آنچه گرد آمده بود تایپ کرد…
بیشتر

طبیعت و ماده پس از مدرنیته

(گفت‌وگویی درباره درسگفتار «خلاف و وفاق علم و دین» دکتر عبدالکریم سروش- بخش دوم) شرح عکس: عیسی در کنار حواریون، نقاشی کلیسایی در قبرس علی بیاتی پژوهشگر فلسفه و ریاضیات بخش نخستین را اینجا بخوانید   در بخش اول گفتید که دو گروه از متفکران در طول تاریخ در برابر هم صف‌آرایی کرده و هرکدام چارچوب اندیشگی خاص خود را ارائه دادند و گروهی به…
بیشتر

آیه‌های افول؛ بررسی تاریخی و تطبیقی سوره اسراء آیات ۱ تا ۸

شرح تصویر: سوزاندن اورشلیم توسط ارتش نبوکدنصر، اثر خوان د لا کورته، ۲۰۱۳ هیوا اشرف‏‌نژاد-پژوهشگر سوره اسراء، که به نام بنی‌اسرائیل نیز شناخته می‌شود، از سوره‌های مکی قرآن است که در سال‌های اولیه بعثت پیامبر اسلام نازل شده است و موضوعاتی مانند معراج پیامبر، تاریخ بنی‌اسرائیل و نشانه‌های قدرت الهی را پوشش می‌دهد. آیات ۱ تا ۸ این سوره به‌طور خاص به سرنوشت قوم بنی‌اسرائیل…
بیشتر

گفت‌وگویی درباره درسگفتار «خلاف و وفاق علم و دین» دکتر سروش

گفت‌وگو با علی بیاتی، پژوهشگر حوزه فلسفه و ریاضی پرسش مدتی از ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۴ می‌گذرد و این روزی است که در آن مرحوم شریف واقفی توسط هم‌رزمان پیشینش ترور شد. به او گفته بودند که مسئولیت ساماندهی تشکیلات جدیدی را بر عهده بگیرد و آن مرحوم نپذیرفته بود، چراکه گفته بود ما تا زمانی که مسئله علم و دین را حل نکنیم نمی‌توانیم یک…
بیشتر

عمالیق: تبارشناسی یک اسطوره شر

  هیوا اشرف‌نژاد/ پژوهشگر می‌توان گفت اسطوره‌ها در روایت حقیقت امروزین نقش مهمی دارند. آن‌ها به عنوان یکی از منابع مهم برای درک و تفسیر جهان، هویت‌بخشی و ارزش‌گذاری عمل می‌کنند. اسطوره‌ها در شکل‌گیری باورها و رفتارهای انسان می‌توانند تأثیر ویژه‌ای داشته باشند و الگوهایی برای زندگی در جوامع مختلف به شمار روند. همین نیرو باعث شده که در طول تاریخ، همیشه اصحاب قدرت به…
بیشتر

فراستمندی انتقادی

عباس منوچهری  یکم: دیالکتیک واگرایی-همگرایی در ایران معاصر، نهضت مشروطه با همگرایی میان بازار، علما و روشنفکران به پیروزی علیه نظام استبدادی رسید، اما دوقطبی مشروطه-مشروعه به واگرایی سیاسی و غلبه تنازع منجر شد. در نتیجه، فقر و فساد و ناامنی بر جامعه ایران مستولی شد و این‌همه زمینه‌ساز کودتای ۱۲۹۹ شد. دو شاه پهلوی به‌طور متناقضی؛ یعنی با ایجاد همگرایی مکانیکی میان باستان‌گرایی (استبدادمحور)…
بیشتر

دو نگاه و دو خدا

  مهدی غنی ایمان به واقعیت و هستی حکایت «ایمان به واقعیت و هستی» در نوشتار گذشته به اینجا رسید[۱] که وجودی که به آن باور و یقین داریم نمی‌تواند به چیزی غیرخود وابسته، مشروط و متکی باشد. همچنین نمی‌تواند محدود و محصور باشد، چراکه غیرهستی چیزی نیست که او را محدود یا مشروط کند.[۲] به همین دلیل ساده وقتی به هستی توجه می‌کنیم، او…
بیشتر

ضرورت ارتقای وزنه خرد در فقه بر اساس حکمت الهی

عکس اصلی: خواب زدگی خرد هیولا را بیدار می‌کند اثر فرانسیسکو گویا مجید بزرگمهری استاد دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) مقدمه: فقهای شیعه -حداقل از زمان تدوین رسمی قواعد اصول فقه در نظام فقاهت شیعی در قرن چهارم هجری- بر استنباط احکام عملی از طریق چهار منبع تأکید داشته‌اند که عبارت‌اند از: قرآن، سنت، عقل و اجماع. نقش خرد در این سرا، نه از باب…
بیشتر

عمق راهبردی ترکیه در بوته آزمون

محمدرضا کربلایی سفر عبدالله گل، رئیس‌جمهور وقت ترکیه، به تهران در ۲۵ بهمن سال ۱۳۸۹ و دیدار او با مقامات جمهوری اسلامی، از رابطه دوستانه‌ای که بین ترکیه و ایران پس از به دست گرفتن قدرت توسط حزب عدالت و توسعه ایجاد شده بود، حکایت می‌کرد. در سال پیش از آن یعنی ۱۸ آبان ۱۳۸۸‌ رئیس‌جمهور ایران، محمود احمدی‌نژاد، که برای شرکت در نشست اقتصادی…
بیشتر

دوزخ به‌مثابه تجربه جدایی از خداوند از منظر پل تیلیش

(شرح تصویر: نقاشی جهنم، اثر ویلیام آدولف بوگرو، ۱۸۵۰)   احمد علوی مقدمه پرسش درباره چیستی و هستی دوزخ یا جهنم از دیرباز تاکنون، یکی از چالش‌برانگیزترین مباحث میان متکلمان متقدم و متأخر مسلمان و مسیحی بوده است. برخی از این متکلمان دوزخ یا جهنم را جسمانی دانسته‌اند حال آنکه بنا به تأویل دیگری سرشت دوزخ غیر جسمانی و روانی است. از سوی دیگر، عذاب…
بیشتر