رئیس‌جمهور همچنان اختیار وتو دارد و می‌تواند سیاست‌های مربوط به تعرفه‌ها، جنگ ایران و کمک به اوکراین را مطابق خواست خود پیش ببرد
اندرو راث | خبرنگار امور جهانی گاردین
۵ نوامبر ۲۰۲۶
در اتفاقی کم‌سابقه، ممکن است سیاست خارجی واقعاً نتیجه یک انتخابات آمریکا را تعیین کرده باشد. جنگ دونالد ترامپ علیه ایران و تعرفه‌های تجاری بین‌المللی او، از عوامل مهم تشدید فشارهای تورمی به شمار می‌روند؛ فشارهایی که سه‌شنبه گذشته بسیاری از آمریکایی‌ها را به رأی دادن علیه حزب رئیس‌جمهور سوق داد. شکست جمهوری‌خواهان در این انتخابات میان‌دوره‌ای چنان سنگین بود که از آن به‌عنوان «شکستی تاریخی و نسلی» یاد شده است.
در ماه‌های آینده، ترامپ با موانع جدی‌تری در پیشبرد این سیاست‌ها روبه‌رو خواهد شد. دموکرات‌ها که بار دیگر با قدرت به صحنه بازگشته‌اند و کنترل کنگره را در دست گرفته‌اند، تهدید کرده‌اند تحقیقات درباره برخی از فرستادگان ارشد رئیس‌جمهور و پیمانکاران پنتاگون را آغاز کنند، بر سر بودجه‌های مرتبط با جنگ ایران نبردهای بزرگی به راه بیندازند و روابط آمریکا با متحدانی مانند اسرائیل را با حساسیت و دقت بیشتری زیر نظر بگیرند.
درحالی‌که دموکرات‌ها در حال تدوین راهبرد خود هستند، جنگ داخلی در حزب جمهوری‌خواه نیز عملاً آغاز شده است. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، از نخستین کسانی بود که در ارزیابی پس از انتخابات وارد میدان شد. او در پیامی در شبکه ایکس، شکست سنگین جمهوری‌خواهان را مستقیماً به تصمیم ترامپ برای حمله به ایران مرتبط دانست.
ونس نوشت: «دلیل شکست ما جنگ بود. خود رئیس‌جمهور هم دیشب همین را گفت.»
دونالد ترامپ جونیور نیز بلافاصله به سخنان او واکنش نشان داد و نوشت: «تک‌تک کلمات این حرف صددرصد درست است.»
جنگ ایران؛ نقطه شکاف در حزب جمهوری‌خواه
ترامپ نیز تا حدی تحلیل معاونش را تأیید کرد و پذیرفت که جنگ موجب افزایش قیمت بنزین شده است. بااین‌حال، تأکید کرد که این جنگ ارزش هزینه‌هایش را داشته و آمریکا ناگزیر بوده است آن را آغاز کند و همچنان ادامه دهد.
او گفت: «در بلندمدت، این تنها راه‌حل است. نمی‌توان اجازه داد ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند.»
ترامپ که اکنون انتخابات میان‌دوره‌ای را پشت سر گذاشته و نگرانی کمتری از واکنش رأی‌دهندگان دارد، ممکن است در ماه‌های آینده حملات خود را از سر بگیرد و بکوشد میراث سیاسی‌اش را تثبیت کند؛ حتی اگر این اقدام به تشدید تنش‌ها بینجامد.
بودجه؛ مهم‌ترین اهرم فشار دموکرات‌ها
دموکرات‌ها در هر دو مجلس کنگره اکثریت خواهند داشت، اما از تعداد آرای لازم برای بی‌اثر کردن وتوی رئیس‌جمهور برخوردار نیستند. بنابراین، نبردهای احتمالی ماه‌های آینده بر یافتن اهرم‌هایی برای محدود کردن کاخ سفید متمرکز خواهد بود؛ مهم‌ترین این اهرم‌ها، اختیار کنگره در تصویب و تخصیص بودجه است.
رایان کراکر، دیپلمات باسابقه پیشین و عضو مؤسسه خاورمیانه، یک اندیشکده مستقر در واشنگتن، در این باره گفت:
«به دست گرفتن کنترل هر دو مجلس از سوی دموکرات‌ها، اهرم فشار بی‌سابقه‌ای در اختیار آنان قرار می‌دهد؛ به‌ویژه از طریق بودجه. درخواست پنتاگون برای افزایش چشمگیر بودجه حمایت از جنگ با ایران با انتقادهای جدی دموکرات‌ها روبه‌رو شده است و فکر می‌کنم نخستین میدان نبرد همین موضوع خواهد بود.»
دموکرات‌ها در نشست موسوم به «دوره انتقالی» کنگره در ماه دسامبر، فرصت زودهنگامی برای اعمال فشار بر دولت ترامپ خواهند داشت. در آن زمان، مهلت تأمین مالی دولت از طریق قطعنامه ادامه تأمین اعتبار به پایان می‌رسد.
آن‌ها همچنین می‌توانند تصویب قانون اختیارات دفاع ملی را به اهرم فشار تبدیل کنند و برای تصویب نسخه این قانون در سنا، که مجوز حدود ۱.۱۵ تریلیون دلار هزینه دفاعی برای سال ۲۰۲۷ را صادر می‌کند، خواهان امتیازاتی در زمینه ایران یا محدودیت‌هایی بر اختیارات ترامپ شوند.
یکی از اندیشکده‌های مترقی در حوزه سیاست خارجی پیشنهاد کرده است بندی به قطعنامه ادامه تأمین مالی دولت افزوده شود که ترامپ را از استفاده از منابع مالی مصوب کنگره برای تأمین هزینه جنگ در ایران و همچنین جنگ در یمن، لبنان و غزه منع کند.
بااین‌حال، کراکر هشدار داد که تعطیلی دولت می‌تواند «شمشیری دولبه» باشد و دموکرات‌ها باید مراقب باشند که بیش از حد از قدرت خود استفاده نکنند.
او گفت:
«رأی‌دهندگان آمریکایی در این انتخابات میان‌دوره‌ای واقعاً خشمگین بودند. آن‌ها به همان اندازه که به دموکرات‌ها رأی می‌دادند، علیه رئیس‌جمهور ترامپ و اقدامات و سیاست‌هایش رأی می‌دادند. این بدان معناست که دموکرات‌ها باید در استفاده از این قدرت محتاط باشند.»
تجربه گذشته؛ کنگره تا چه اندازه می‌تواند ترامپ را مهار کند؟
دموکرات‌ها در سال ۲۰۱۹ نیز تلاش چندان موفقی برای مهار تصمیم‌های نامحبوب سیاست خارجی ترامپ نداشتند؛ از جمله خروج ناگهانی از سوریه که متحدان کرد آمریکا را رها کرد، یا پایان دادن به حمایت واشنگتن از جنگ عربستان در یمن.
هنگامی که کنگره موفق شد با حمایت دوحزبی قطعنامه‌ای تصویب کند که با استناد به قانون اختیارات جنگی، خواستار پایان دادن به حمایت آمریکا از عربستان در جنگ مرگبار یمن بود، ترامپ به‌سادگی آن را وتو کرد.
حتی با کنترل هر دو مجلس کنگره، محدود کردن قدرت ترامپ در تعیین سیاست خارجی همچنان دشوار خواهد بود؛ چه در زمینه تعرفه‌ها، چه جنگ ایران و چه کمک به اوکراین. این کمک‌ها شامل اشتراک‌گذاری اطلاعات اطلاعاتی، تحویل سامانه‌های رهگیر پاتریوت که اوکراین به‌شدت به آن‌ها نیاز دارد، یا دسترسی به اینترنت ماهواره‌ای استارلینک می‌شود.
جنیفر هندریکسون وایت، پژوهشگر مهمان در برنامه «کشورداری آمریکایی» بنیاد کارنگی برای صلح بین‌المللی، در این باره نوشت:
«ارزش دارد توجه کنیم کنگره جدید چگونه و در کجا تصمیم می‌گیرد انرژی خود را صرف تحقیقات نظارتی کند و این تحقیقات را به محدودیت‌های واقعی بر سیاست‌های دولت تبدیل کند. تحقیقات کنگره درباره جنگ ایران یا قراردادهای دفاعی با شرکت‌های مرتبط با ترامپ می‌تواند به رئیس‌جمهور فشار وارد کند یا او را در موقعیت شرم‌آوری قرار دهد؛ اما هنوز روشن نیست که مجلس نمایندگان یا سنای تحت کنترل دموکرات‌ها بتوانند این تحقیقات را به اقدامات مؤثر و معنادار تبدیل کنند.»
تغییر آرایش سیاسی آمریکا؛ فشار بر ترامپ و اسرائیل
بااین‌حال، انتخابات وضعیت موجود در سیاست خارجی هر دو حزب را دگرگون کرده است و ترامپ به‌تدریج با فشار فزاینده‌ای از سوی متحدان خود برای پایان دادن به جنگ ایران روبه‌رو خواهد شد.
ونس در بیانیه عمومی خود درباره انتخابات، راه‌حل بحران حزب جمهوری‌خواه را چنین برشمرد:
۱. پایان دادن به جنگ؛
۲. تمرکز بر هزینه‌های زندگی و تورم؛
۳. اولویت دادن به آمریکا؛
۴. تغییر رابطه با اسرائیل.
این تحولات همچنین لحظه‌ای خطرناک برای اسرائیل رقم زده است. آمیت سگال، تحلیلگر سیاسی نزدیک به دولت نتانیاهو، نوشت:
«اسرائیل اکنون با بزرگ‌ترین چالش خود در واشنگتن دست‌کم از سال ۱۹۷۵، یعنی زمان بازنگری در روابط آمریکا و اسرائیل، روبه‌رو شده است؛ زمانی که فورد و کیسینجر برای اعمال فشار بر اورشلیم، قراردادهای تسلیحاتی را متوقف کردند.»
عبدال السید، دموکرات ایالت میشیگان که سال آینده نخستین سناتور مسلمانِ در حال خدمت خواهد بود، نمونه‌ای از تغییرات سیاسی و نگرشی در آمریکا در این انتخابات است. او در تمجید از تصمیم ترامپ برای پایان دادن به کمک‌های نظامی به اسرائیل در پایان سال جاری گفت:
«فکر می‌کنم رئیس‌جمهور در واقع در این سیاست حق دارد. همچنین دوست دارم فروش تسلیحاتی را متوقف کنیم که برای ارتکاب بدترین جنایت‌ها، از جمله نسل‌کشی و آپارتاید، به کار گرفته می‌شوند.»
